هر روز با دکتر حسین الهی قمشه ای – شکر ناب شماره ۳۸

سخن روز شماره ۳۸

اصل کمک

در مقابل تئوری تنازع برای بقا تئوری دیگری هست که می گوید این عالم بر مبنای اصل کمک استوار شده است یعنی همه پیشرفت ها مال این است که یکی به دیگری کمک کرده و این کمک ها وقتی بسیار پیچیده شده، می بینیم که به کمال رسیده است. آنچنان که می بینیم هزاران هزار سلول و میلیاردها سلول باهم کار می کنند و همه در جهت این کار می کنند که این قلب باید بزند و هر کدام وظیفه شان را در جهت کل انجام می دهند و اگر یک کدامشان واقعه ای برایش رخ بدهد، و شروع کند به شرارت، سلول سرطانی پیدا می شود و این سلول می خواهد بقیه را بخورد. حالا در جامعه ای که اصل کمک نیست، انسان سرطان می گیرد و بشریت این سرطان را گرفته است؛ سرطان اینکه مشکل شما به من ربطی ندارد که بخواهم به شما کمک کنم.

باید آدم ها به هم کمک کنند و هر کسی احساس کند که من در کل این جامعه نقشی را بیاد بازی کنم. اگر هر کسی بخواهد برای خودش کار کند آنطرف سقوط می کند. آن بچه ده ساله ای که در خیابان آدامس می فروشد، یک جایی یک کسی یک ظلمی کرده که اینطوری شده وگرنه اگر اصل کمک و تعاون باشد معنی اش این است که باید طوری تنظیم شود که یک نفر دیگری جای او کار کند، و این بچه باید به مدرسه برود.

یکی از عناصر وحدت، اصل کمک است و ما هرچه بیشتر به هم کمک کنیم  وحدتمان بیشتر می شود. کثرت ایجاد جنگ می کند و جنگ ضایعات ایجاد می کند. از این بدن الگو بگیرید ببینید که اگر در این بدن همکاری و وحدت نباشد، چطور مضمحل و نابود می شود، جامعه هم همینطور است. اگر الان همه دندان ها را تیز کردند، به زودی بشریت نابود می شود، مگر اینکه راه بازگشتی به دین و به انبیا و اولیا و به وحدت پیدا کنند.


دانلود سخنرانی استاد الهی قمشه ای

 با عنوان گلشن راز

قسمت شانزدهم

dr-elahi-gomsheyi-atige.ir-download

همچنین ببینید :

Elahi-Gomsheyi


دانلود ۱۰۰ کتاب خواندنی و روشنگر که استاد الهی قمشه ای آنها را توصیه کرده اند

دانلود کتاب بیستم و چهارم :

لوامح و لوایح

۱۰ جلد

عبدالرحمن جامی

 

lavameh_va_lavayeh-atige.ir dr-elahi-gomsheyi-atige.ir-great-books

لوائح الحق و لوامع العشق‌ 

کتاب حاضر شامل سه رساله عرفانی به نام‌های «لوایح»، «لوامع» و «شرح رباعیات در وحدت وجود» است که توسط عبدالرحمن جامی نگاشته شده است.
اولین رساله که به «لوایح» موسوم است، در بیان معارف و معانی که بر اهل عرفان و ذوق لایح گشته و به همین جهت اسم کتاب به لوایح نامگذاری شده است

محتوای کتاب

← رساله لوایح
تفرقه آن است که دل به واسطه تعلق به امور متعدد پراکنده شود و جمعیت آنکه از همه به مشاهده واحد پرداخته شود. ماسوای حق معرض زوال و فناست، جمیل علی الاطلاق حضرت ذوالجلال والافضال است. آدمی گرچه به سبب جسمانیت در غایت فساد است؛ ولی به حسب روحانیت در نهایت لطافت است، فنا عبارت از آن است که واسطه استیلای ظهور هستی حق بر باطن به ما سوای او شعور نماند. ذات من حیث هی از همه اسماء و صفات معرا و از جمیع نسب و اضافات مبرا است. تعین اول وحدتیست صرف و قابلیتی است، محض و مشتمل بر جمیع قابلیات می‌باشد. مراد از اندراج کثرت شئون در وحدت ذات نه اندراج جزوست در کل یا اندراج مظروف در ظرف، بلکه مراد اندراج اوصاف و لوازم است در موصوف و ملزوم. ظهور و خفای شئون و اعتبارات به سبب تلبس به ظاهر وجود و عدم آن موجب تغیر حقیقت وجود و صفات حقیقیه ی او نیست، بلکه مبتنی بر تبدیل نسب و اضافاتست، استغنای مطلق از قید به اعتبار ذات است و الا ظهور اسماء الوهیت و تحقق نسبت ربوبیت بی مقید از محالات است، حقیقت هر شی تعین وجود است، در علم به اعتبار شانی که آن شی مظهر اوست، موجود حقیقتی بیش نیست و آن عین وجود حق و هسته مطلق است؛ اما او دارای مراتب بسیار است. اول رتبه لا یقین به عدم انحصار است، مرتبه دوم تعین اوست به تعینی جامع، مرتبه سوم احدیت جمع و جمیع تعینات فعلیه مؤثره است، مرتبه چهارم مرتبه الوهیت است، مرتبه پنجم احدیت جمع جمیع تعینات افعالیه است، مرتبه ششم تفضیل مرتبه کونیه است. بنابراین یکی بیش نیست و در جمیع این مراتب ساری است، حق سبحانه دارای دو تجلی است، یکی تجلی غیبی علمی که صوفیه از آن به فیض اقدس تعبیر می‌کنند و دوم تجلی شهادی وجودی که از آن به فیض مقدس تعبیر می‌شود و این تجلی دوم مترتب بر تجلی اول است و در مواقع مظهر است برای کمالاتی است که به تجلی اول در قابلیات و استعدادات اعیان اندراج یافته بود.

← رساله شرح رباعیات در وحدت وجود
دومین رساله این مجموعه در شرح رباعیات در وحدت وجود و بیان تنزلاتش به مراتب شهود است که حاجی خود آن را سروده و در مجموع چهل و چهار رباعی می‌باشد و مطالب مهم آن عبارتند از: طائفه صوفیه قائل به وحدت وجودند آنها می‌گویند که حقیقت وجود که عین واجب الوجود است نه کلیست و نه جزئی، نه خاص و نه عام، بلکه مطلق است از همه قیود تا حدی که از قید اطلاق نیز معراست. ادراک ذات سبحانه اگر چه به اعتبار بطون و تجرد از مجالی تعینات شؤن ممتنع است؛ ولی به اعتبار ظهور در مراتب ممکن، بلکه واقع است. مراتب کلیه منحصر در پنج مرتبه است و آن را خطرات خمس نامند. معنای آن که اعیان ثابته بویی از وجود خارجی به مشام ایشان نرسیده است، آنست که اعیان ثابته به هنگام افاضه وجود بر ایشان بر بطون خود ثابت و مستقرند و به هیچ وجه ظاهر نخواهند شد. حضرت حق سبحانه به حسب کمال ذاتی از وجود عالم و عالمیان مستغنی است؛ ولی در تحقق و ظهور کمال اسمایی موقوف بر وجود اعیان ممکناتست. مرایا و مجالی صفات و اعتبارات ذات‌اند. قضاء عبارتست از حکم الهی کلی بر اعیان موجودات. و قدر عبارتست از تفضیل این حکم کلی. طریقه توجه خواجه نقشبندیه آنست که باید توجه به لحم صنوبری نمود و چشم و فکر و خیال و همه ی قوا را به آن متوجه نمود. در این حالت کیفیت غیبت و بی خودی به انسان روی می‌آورد. اکمل مراتب حضور آنست که بعد از تعطیل قوای ظاهری و باطنی از تصرفات مختلف، بلکه از ماسوای حق باید به حضرت حق توجه کرد، بر وجهی که معلوم حق است بر طالب. سالک واجبست که رجوع کند، از آنچه که در آنست به مفارقت صورت کثرت به تدریج به واسطه انفراد و انقطاع تا مناسبتی میان او و حق تعالی حاصل شود و بعد از آن به ملازمت ذکری از اذکار توجه به حضرت حق سبحانی کند و مشایخ طریقت از میان اذکار «لا اله الا الله» را اختیار کرده‌اند.

← رساله لوامع در شرح قصیده خمریه ابن فارض
رساله سوم این مجموعه به لوامع در شرح قصیده خمریه ابن فارض معروف است. این قصیده در وصف راح محبت است که در میان ارباب عرفان و اصحاب ذوق شهرت تمام دارد. جامی ابتداء به تعریف و تقسیم محبت و بیان اصول و فروع آن پرداخته، سپس وارد شرح می‌شود. جامی در این شرح به برخی از حقائق عرفانی تحت عنوان لامعه اشاره می‌کند که در اینجا مهمات آن بیان می‌شود: حقیقت سکر همان حیرت و هیمانی است که برای ارواح کمل در اثر مشاهده جمال و جلال حق سبحانه حاصل می‌شود. هر جزئی از اجزای عالم مظهر اسمی از اسمای الهی است و مجموع عالم مظهر جمیع اسما یا بر سبیل تفرقه و یا تفضیل و حقیقت انسانی احدیت جمع جمیع مظاهر است، و اصلان و کاملان دو قسم‌اند: جماعتی مقربان حضرت جلال‌اند که بعد از وصول به درجه کمال حواله تکمیل دیگران به ایشان نرفت و قسم دوم کسانی هستند که چون ایشان را از ایشان بربانید. باز تصرف جمال ازل ایشان را به ایشان دهد و هر یک نجم هدایت فروماندگان ظلمت بیابان حیرت شوند. ابن فارض در مطلع قصیده می‌گوید: «شربنا علی ذکر الحبیب مدامه سکر ناب‌ها من قبل ان یخلق الکرم» به نظر حاجی مراد «مدامه» محبت ذاتیه است و بشرب مدامه قبول استعداد آن محبت در مرتبه اعیان ثابته و به ذکر حبیب تجلی علمی خودش در حضرت علم به صور اعیان و قابلیات اضافه ذکر به حبیب از قبیل اضافه مصدر به فاعلش است و مراد سکر استعداد سکر است در همان مرتبه با حقیقت سکر در مراتبه دیگر، در مشرب عرفان چون مالک در مقام فناء فی الله و البقاء بالله به واسطه استیلای مستی شراب محبت از بار هستی و ادبار خودپرستی خلاص یافته باشد و به شرف خلعت بقای حقیقی اختصاص یابد. در این صورت تمامی تصرفات حق سبحانه را مضاف به خود ببیند و همه موجودات را مطیع تصرفات خود می‌یابد. تهذیب اخلاق به نور توحید آنست که سالک بعد از آن که تجلی ذات او را از خود فانی و به خود باقی می‌گرداند، دل او عرش ذات شده و نفس مظهر صفات می‌گردد و بالاخره متخلق به اخلاق الهی می‌شود. سریان حیات در تمامی اشیاء به واسطه سریان هویت الهی است، البته حیات هر موجودی متناسب با اوست که در وی به حب قابلیت و استعداد ظاهر می‌شود. حقیقت محمدیه صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم که صورت معلومیت ذات است، قلم اعلی است و نسبت با ذات احدیت محاذات و مقابله کاملی برقرار است.
لازم به ذکر است که جامی در تبیین معارف به شدت از عرفان محی الدین و شاگردش قونوی متاثر است، در واقع می‌توان گفت جامی جزو مروجین مکتب ابن عربی بشمار می‌رود.


نورالدّین عبد الرّحمن بن احمد بن محمد معروف به جامی (۲۴ آبان ۷۹۳- ۲۷ آبان ۸۷۱)، (۲۳ شعبان ۸۱۷ – ۱۷ محرم ۸۹۸ ه‍ ق) ملقب به خاتم الشعرا شاعر، موسیقی‌دان، ادیب و صوفی نام‌دار فارسی زبان سده ۹ قمری است.

زندگی

از طرف پدر نسبش به محمد بن حسن شیبانی، فقیه معروف حنفی سده ۲ قمری می‌رسد. خراسان کوچ کرد و در شهر جام با شهرت دشتی منصب قضاوت یافت و ماندگار شد.

روزگار کودکی و تحصیلات مقدماتی جامی در خرگرد جام، که در آن زمان یکی از تبعات هرات بود در کنار پدرش سپری شد. در حدود سیزده سالگی همراه پدرش به هرات رفت و در آنجا اقامت گزید؛ در همانجا به تعلم و تعلیم پرداخت و قسمت عمده حیاتش نیز در همانجا به سر آمد و از آن زمان به جامی شهرت یافت. وی در شعر ابتدا دشتی تخلص می‌کرد، سپس آن را به جامی تغییر داد که خود علت آن را تولدش در شهر جام و ارادتش به شیخ الاسلام احمد جام ذکر کرده‌است.

جامی مقدّمات ادبیات فارسی و عربی را نزد پدرش آموخت و چون خانواده‌اش شهر هرات را برای اقامت خود برگزیدند، او نیز فرصت یافت تا در مدرسه نظامیه هرات که از مراکز علمی معتبر آن زمان بود، مشغول به تحصیل شود و علوم متداول زمان خود را همچون صرف و نحو، منطق، حکمت مشایی، حکمت اشراق، طبیعیات، ریاضیات، فقه، اصول، حدیث، قرائت، و تفسیر به خوبی بیاموزد و از محضر استادانی چون خواجه علی سمرقندی و محمد جاجرمی استفاده‌کند.

در این دوره بود که جامی با تصوّف آشنا و مجذوب آن شد به‌طوریکه در حلقه مریدان سعدالدین محمد کاشغری نقشبندی درآمد و به تدریج چنان به مقام معنوی خود افزود که بعد از مرگ مرشدش (۸۶۰ ه‍ ق برابر با ۱۴۵۵ م) خلیفه طریقت نقشبندیه گردید. پس از گذشت چند سالی جامی راه سمرقند را در پیش گرفت که در سایه حمایت پادشاه علم دوست تیموری الغ بیگ به کانون تجمّع دانشمندان و دانشجویان تبدیل شده بود. در سمرقند نیز نورالدّین توانست استادانش را شیفته ذکاوت و دانش خود کند. او که سرودن شعر را در جوانی آغاز کرده و در آن شهرتی یافته بود، با تکیه زدن بر مقام ارشاد و به نظم کشیدن تعالیم عرفانی و صوفیانه به محبوبیتی عظیم در میان اهل دانش و معرفت دست یافت.

lavameh_va_lavayeh-jamiمزار عبدالرحمان جامی در شمال غربی شهر هرات

جامی به افتادگی و گشاده‌رویی معروف بود و با اینکه زندگی‌ای بسیار ساده داشت و هیچ گاه مدح زورمندان را نمی‌گفت، شاهان و امیران همواره به او ارادت می‌ورزیدند و خود را مرید او می‌دانستند. جانشینان الغ بیگ خصوصاً سلطان حسین بایقرا و امیر او علیشیر نوایی تا آخر عمر او را محترم می‌داشتند و اوزون حسن آق قویونلو، سلطان محمّد فاتح پادشاه عثمانی و ملک الاشراف پادشاه مصر از ارادتمندان او بودند.

اعتقادات مذهبی

بر اساس نسب و طریقت نقشبندیه و نوشته‌های جامی واضح است که وی حنفی و اهل سنت بوده اما چون همه اهل سنت در حب اهل بیت محمد سخنانی دارند و جامی نیز در این رابطه اشعاری دارد برخی او را شیعی دانسته‌اند؛ عده‌ای نیز او را متمایل به عقاید اشاعره و فقهای شافعی دانسته‌اند. در کتاب شواهدالنبوه جامی از خلفای چهارگانه با ادب و احترام بسیار یاد برده و ایشان را بر اهل بیت مقدم داشته، و احادیثی که در فضائل آنان به پیغمبر منسوب است همه را نقل کرده و به فارسی برگردانده‌است. با این حال جامی در مدح ائمه شیعه از جمله علی، حسن و حسین و نیز سجاد اشعاری سروده‌است[نیازمند منبع] و ایشان را به صدق و عدل و شجاعت ستوده‌است. اما آن‌چه جامی در ذم و سرزنش ابوطالب و پسرش عقیل سروده بود، مورد مخالفت بسیاری از علمای شیعه و از جمله قاضی میرحسین شافعی و قاضی عبید شوشتری واقع شد تا حدی که میرحسین یزدی او را با عبدالرحمن بن ملجم قیاس کرد.

آن امام به حق ولی خدا کاسدالله غالبش نامی
دو کس او را به جان بیازردند یکی از ابلهی یک از خامی
هر دو را نام عبدرحمانست آن یکی ملجم این یکی جامی

در شعر دیگر می فرمایید

شیر خدا شاه ولایت علی صیقلی شرک خفی و جلی
روز احد چون صف هیجا گرفت تیر مخالف به تنش جا گرفت

هر چند از نظر خود او، رفض اگر حبّ آل محمّد باشد، درست و کیش همهٔ مسلمانان است و اگر منظور از آن بغض اصحاب رسول باشد، مذموم است و سپس گفته‌است مذهب «رفض» چون خواه و ناخواه به چنین بغضی می‌کشد، ناپسندیده‌است. دامنه عداوت منتسبین به اهل تشیع با جامی به زمان حیات او محدود نمانده و در زمان خروج صفویه و سرکوبی اهل سنت و شیعه سازی بالاجبار مردم دامنه این تجاوز بعد از وفات جامی به هرات رسید که لشکر صفوی دستور یافتند در هر کتاب و اسنادی که نام جامی را بیابند آن را تراشیده و به عوض آن خامی بنویسند که مولانا هاتفی خواهر زاده جامی در این وصف الحال شعری هم دارد.

آثار جامی

از جامی ده‌ها کتاب و رساله از نظم و نثر به زبان‌های فارسی و عربی به یادگار مانده‌است

۱- آثار منظوم: جامی اشعار خود را در دو مجموعه بزرگ گردآوری کرده‌است:

  • دیوان‌های سه گانه شامل قصاید و غزلیات و مقطعات و رباعیات

جامی دیوان خود را در اواخر عمر به تقلید از امیر خسرو دهلوی در سه قسمت زیر مدون نمود:

الف) فاتحه الشباب (دوران جوانی)

ب)واسطه العقد (اواسط زندگی)

ج) خاتمه الحیاه (اواخر حیات)

دیوان قصاید و غزلیات این دیوان را جامی در سال ۸۸۴ تدوین و تنظیم کرده‌است. قصاید جامی در توحید و نعت پیامبر اسلام و صحابه و اهل بیت و نیز مطالب عرفانی و اخلاقی‌است. جامی همچنین قصایدی در مدح یا مرثیه سلاطین و حکمای زمانش سروده‌است. غزلیات جامی غالباً از هفت بیت تجاوز نمی‌کند و اکثراً عاشقانه یا عارفانه‌است.

از جامی مقطعات و رباعیاتی نیز باقی‌است که یا محتوی مسائل عرفانی‌است و اشاره به حقایق صوفیانه دارد یا نکته لطیف عاشقانه‌ای در آن نهفته‌است. دیوانی نیز به نام دیوان بی‌نقاط از جامی به‌جای مانده که در تمامی واژه‌های آن هیچ حرف نقطه‌داری استفاده نشده‌است.

  • هفت اورنگ که خود مشتمل بر هفت کتاب در قالب مثنوی است.

مثنوی اول سلسله الذهب به سبک حدیقهالحقیقه سنایی و در سال ۸۸۷ سروده شده‌است، در این مثنوی از شریعت، طریقت، عشق و نبوت از دیدگاه عرفانی سخن رفته‌است.

مثنوی دوم سلامان و ابسال که به نام سلطان یعقوب ترکمان آق قویونلوست و در سال ۸۸۵ تألیف شده‌است. حکایت سلامان و ابسان نخستین بار در شرح اشارات خواجه نصیرالدین توسی و اسرار حکمه ابن طفیل آمده بود که جامی آن را به نظم فارسی درآورد.

مثنوی سوم تحفه الاحرار نخستین مثنوی تعلیمی جامی است که به سبک و سیاق مخزن‌الاسرار نظامی سروده شده‌است. در این کتاب اشارت‌هایی به آفرینش، اسلام، نماز، زکات، حج، عزلت، تصوف، عشق و شاعری آمده‌است. در انتهای این مثنوی جامی به فرزند خود ضیاءالدین یوسف پندنامه‌ای نگاشته‌است که در آن از جوانی خود یاد کرده‌است.

مثنوی چهارم سبحهالابرار و آن نیز مثنوی تعلیمی‌است که در سال ۸۸۷ سروده شده‌است و در آن تعالیم اخلاقی و عرفانی در باب توبه، زهد، فقر، صبر، شکر، خوف، رجا، توکل، رضا و حب آمده‌است.

مثنوی پنجم یوسف و زلیخا مثنوی عشقی به سبک خسرو و شیرین نظامی و ویس و رامین فخر گرگانی است که به نام و یاد پیامبر و بیان معراج و مدح سلطان حسین بایقرا آغاز می‌شود. در این کتاب جامی از سوره یوسف در قرآن و نیز از روایات تورات در سفر پیدایش بهره برده‌است. تاریخ تألیف این کتاب را سال ۸۸۸ هجری دانسته‌اند.

مثنوی ششم لیلی و مجنون مثنوی عشقی‌است که به وزن لیلی و مجنون نظامی و امیرخسرو دهلوی ساخته شده‌است.

مثنوی هفتم خردنامه اسکندری که مثنوی تعلیمی در حکمت و اخلاق است و در آن از حکیمان یونان از سقراط، افلاطون، ارسطو، بقراط، فیثاغورث و اسکندر سخن رفته‌است.

بهارستان از دیگر آثار جامی است.

منبع : ویکی پدیا

سجاد نبی زاده

سجاد نبی زاده

سجاد نبی زاده مدیر سایت فروشگاه عتیقه است. سابقه 20 سال فعالیت نرم افزاری دارد. در زمینه آموزش نرم افزارهای گرافیکی و طراحی وب فعال است. روزها می نویسد و شب ها می خواند. آرشیو جامع نرم افزار و آموزش و بازی های کامپیوتری دارد. آماده همکاری با همه دوستان خوب است. با او در ارتباط باشید تماس -- کانال تلگرام

More Posts

Follow Me:
TwitterFacebookLinkedInPinterestGoogle PlusDiggYouTube

دیدگاهی بنویسید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

مطالب مشابه