سوره مبارکه بقره آیه ۱۴۴ به همراه ترجمه و تفسیر

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

قَدْ نَرَىٰ تَقَلُّبَ وَجْهِکَ فِی السَّمَاءِ ۖ فَلَنُوَلِّیَنَّکَ قِبْلَهً تَرْضَاهَا ۚ فَوَلِّ وَجْهَکَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۚ وَحَیْثُ مَا کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ ۗ وَإِنَّ الَّذِینَ أُوتُوا الْکِتَابَ لَیَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ ۗ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا یَعْمَلُونَ (۱۴۴)

ترجمه فارسی :

به نام خداوند بخشنده بخشایشگر

نگاه‌های انتظارآمیز تو را به سوی آسمان (برای تعیین قبله نهایی) می‌بینیم! اکنون تو را به سوی قبله‌ای که از آن خشنود باشی، باز می‌گردانیم. پس روی خود را به سوی مسجد الحرام کن! و هر جا باشید، روی خود را به سوی آن بگردانید! و کسانی که کتاب آسمانی به آنها داده شده، بخوبی می‌دانند این فرمانِ حقی است که از ناحیه پروردگارشان صادر شده؛ (و در کتابهای خود خوانده‌اند که پیغمبر اسلام، به سوی دو قبله، نماز می‌خواند). و خداوند از اعمال آنها (در مخفی داشتن این آیات) غافل نیست! (۱۴۴)

ترجمه انگلیسی :

In the name of Allah, most benevolent, ever-merciful

We have seen you turn your face to the heavens. We shall turn you to a Qiblah that will please you. So turn towards the Holy Mosque, and turn towards it wherever you be. And those who are recipients of the Book surely know that this is the truth from their Lord; and God is not negligent of all that you do (144)

ترجمه ترکی استانبولی :

Rahman ve rahim Allah adiyle

Gerçekten de yüzünü göğe çevirip arandığını görmekteyiz. Seni, razı olacağın bir kıbleye yönelteceğiz. Hadi, yüzünü Mescidi Haram’a çevir. Siz de Nerede bulunursanız bulunun, yüzlerinizi o tarafa döndürün. Kendilerine kitap verilenler de bilirler ki bu, Rablerinden gelmiştir, yerindedir, gerçektir ve Allah, onların yaptıklarından gafil değildir (144)

ترجمه آذربایجانی :

Mərhəmətli, rəhmli Allahın adı ilə!

(Ya Rəsulum!) Biz sənin üzünün göyə tərəf çevrildiyini görürük, ona görə də səni razı olduğun qibləyə tərəf döndərəcəyik. İndi üzünü Məscidülhərama tərəf çevir! (Ey müsəlmanlar!) Harada olsanız (namaz vaxtı) üzünüzü oraya döndərin! Kitab verilmişlər bunun öz Rəbbi tərəfindən bir həqiqət olduğunu yaxşı bilirlər. Allah onların əməllərindən xəbərsiz deyildir (144)

گزیده تفسیر :

همه جا رو به سوى کعبه کنید
همانگونه که قبلا اشاره شد، بیت المقدس قبله نخستین و موقت مسلمانان بود، لذا پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) انتظار مى کشید که فرمان تغییر قبله صادر شود، به خصوص اینکه یهود پس از ورود پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) به مدینه این موضوع را دستاویز خود قرار داده بودند، و مرتبا مسلمانان را سرزنش مى کردند: اینها استقلالى از خود ندارند اینها پیش از آنکه ما به آنها یاد دهیم اصلا از امر قبله سر در نمى آوردند!، قبول قبله ما دلیل بر قبول مذهب ما است ! و مانند اینها.
در آیه مورد بحث به این امر اشاره شده و فرمان تغییر قبله در آن صادر گردیده است مى فرماید: (ما نگاه هاى انتظار آمیز تو را به آسمان (مرکز نزول وحى ) مى بینیم (قد نرى تقلب وجهک فى السماء).
(اکنون تو را به سوى قبله اى که از آن راضى خواهى بود باز مى گردانیم (فلنولینک قبله ترضیها).
(هم اکنون صورت خود را به سوى مسجد الحرام و خانه کعبه بازگردان ) (فول وجهک شطر المسجد الحرام ).
نه تنها در مدینه ، هر جا باشید، روى خود را به سوى مسجد الحرام کنید (و حیث ما کنتم فولوا وجوهکم شطره ).
مى دانیم این تغییر قبله طبق روایات در حال نماز ظهر بود، و در یک لحظه حساس و چشمگیر انجام گرفت ، پیک وحى خداوند بازوان پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) را گرفته و از بیت المقدس به سوى کعبه بر گردانید، و فورا مسلمانان صفوف خود را تغییر دادند، حتى در روایتى مى خوانیم که زنها جاى خود را به مردان و مردان جاى خود را به زنان دادند (باید توجه داشت که بیت المقدس تقریبا در سمت شمال بود، در حالى که کعبه درست در سمت جنوب قرار داشت ).
جالب اینکه تغییر قبله یکى از نشانه هاى پیامبر اسلام (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) در کتب پیشین ذکر شده بود، چه اینکه آنها خوانده بودند که او به سوى دو قبله نماز مى خواند یصلى الى القبلتین .
لذا در آیه فوق بعد از این فرمان اضافه مى کند: (کسانى که کتاب آسمانى به آنها داده شده است ، میدانند این فرمان حقى است از ناحیه پروردگارشان ) (و ان الذین اوتوا الکتاب لیعلمون انه الحق من ربهم ).
بعلاوه همین امر که پیامبر اسلام تحت تاثیر عادات محیط خود قرار نگرفت و کعبه را که مرکز بتها و مورد علاقه عموم عرب بود در آغاز کنار گذاشت ، و قبله
یک اقلیت محدود را به رسمیت شناخت خود دلیلى بر صدق دعوت او و الهى بودن برنامه هایش به شمار مى رفت .
و در پایان اضافه مى کند خداوند از اعمال آنها غافل نیست (و ما الله بغافل عما یعملون ).
یعنى آنها به جاى اینکه این تغییر قبله را به عنوان یک نشانه صدق او که در کتب پیشین آمده معرفى کنند، کتمان کرده و به عکس روى آن جنجال به راه انداختند، خدا، هم از اعمالشان آگاه است ، و هم از نیاتشان .
نکته ها:
۱- نظم آیات
محتواى آیه مورد بحث به خوبى نشان مى دهد که قبل از آیه گذشته نازل شده است و اگر مى بینیم در قرآن بعد از آن قرار گرفته به خاطر این است که آیات قرآن بر حسب تاریخ نزول جمع آورى نشده است ، بلکه گاه مناسباتى ایجاد کرده که آیه اى که نزولش بعد بوده به دستور پیامبر که از فرمان خدا سرچشمه مى گرفت قبلا ذکر شود (از جمله این مناسبت ها رعایت اولویت و اهمیت مطالب است ).
۲- انتظار دردناک !
از آیه فوق ، استفاده مى شود که پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) علاقه خاصى (به کعبه داشت و انتظار آن را مى کشید که فرمان قبله بودن آن صادر گردد، علت این امر را در علاقه شدید پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) به ابراهیم (علیه السلام ) و آثار او باید جستجو کرد، از این گذشته (کعبه ) قدیمى ترین خانه توحید بود، او مى دانست که (بیت المقدس ) قبله موقتى مسلمانان است ، و آرزو داشت قبله اصلى و نهائى زودتر تعیین گردد.
اما از آنجا که پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) تسلیم فرمان خدا بود حتى این تقاضا را بر زبان نیاورد، تنها نگاه هاى انتظار آمیزش به آسمان نشان مى داد که او عشق و شوق شدیدى در دل دارد.
ضمنا تعبیر به (آسمان ) شاید به خاطر این باشد که (فرشته وحى ) از طرف بالا بر او نازل مى شد و گرنه مى دانیم نه خداوند مکانى دارد، و نه وحى او محل معینى .
۳- معنى (شطر)
موضوع دیگرى که در اینجا قابل دقت است اینکه : در آیه فوق به جاى کلمه کعبه ، (شطر المسجد الحرام ) ذکر شده .
این تعبیر ممکن است به خاطر آن باشد که براى آنها که در نقاط دور از مکه نماز مى خوانند محاذات با خانه کعبه بسیار دشوار یا غیر ممکن است ، لذا به جاى خانه (کعبه ) (مسجد الحرام ) که محل وسیعترى است ، ذکر شده ، و مخصوصا کلمه (شطر) که به معنى سمت و جانب است ، انتخاب گردیده ، تا انجام این دستور اسلامى ، براى همگان در هر جا باشند میسر گردد، بعلاوه تکلیف صفهاى طولانى نماز جماعت که در بسیارى اوقات از طول کعبه بیشتر است روشن شود.
بدیهى است محاذات دقیق با خانه کعبه و حتى با مسجد الحرام گرچه براى کسانى که از دور نماز مى خوانند کار بسیار مشکلى است ، ولى ایستادن به سمت آن براى همه آسان است .
۴- خطاب همگانى
بدون شک خطابات قرآن ولو در ظاهر متوجه پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) باشد، مفهوم عامى دارد که شامل همه مسلمانان مى شود (جز موارد معدودى که دلیل بر اختصاص آن به پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) در دست داریم ) با توجه به این امر این سؤ ال پیش مى آید که چرا در آیه فوق یک بار به پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) دستور مى دهد که رو به سوى مسجد الحرام نماز بخواند، و یکبار همه مؤ منان را مخاطب ساخته ؟.
این تکرار ممکن است به این دلیل باشد که مساءله تغییر قبله یک مساءله جنجالى و پر سر و صدا بود، و امکان داشت ، به خاطر جنجالها و سمپاشیها، ذهن افراد تازه مسلمان مشوب گردد، و به عذر اینکه خطاب (فول و جهک ) مخصوص پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) است از زیر بار نماز خواندن به جانب کعبه شانه خالى کنند، لذا خداوند بعد از این خطاب مخصوص ، یک خطاب عام متوجه همه مسلمانان کرد تا تاءکید کند که این تغییر قبله به هیچوجه یک امر خصوصى نیست بلکه براى عموم مسلمانها است .
۵- آیا تغییر قبله به خاطر خشنودى پیامبربود؟
جمله (قبله ترضاها) (قبله اى که از آن خشنود شوى ) ممکن است این توهم را ایجاد کند که این تغییر به خاطر خشنودى پیامبر صورت گرفت ولى این توهم با توجه به این نکته از میان مى رود که بیت المقدس قبله موقت بود، و پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) انتظار اعلام قبله نهائى را مى کشید که با صدور فرمان آن از یک سو زبان طعن یهود از مسلمانان قطع مى شد، و از سوى دیگر موجبات علاقمندى بیشترى در مردم حجاز که توجه خاصى به کعبه داشتند براى پذیرش آئین اسلام فراهم مى ساخت ، ضمنا اعلام قبله نخستین نیز این اثر را داشت که اسلام را از اینکه یک آئین نژادى باشد جدا کرد، بعلاوه قلم بطلان بر بتهاى بت پرستان که
در کعبه قرار داشتند کشیده بود.
۶- کعبه مرکز یک دائره بزرگ
اگر کسى از بیرون کره زمین به صفوف نمازگذاران مسلمانان که رو به سوى کعبه نماز مى خوانند بنگرد، دوایر متعددى را مى بیند که یکى در درون دیگرى قرار گرفته تا به کانون اصلى که نقطه کعبه است مى رسد، و وحدت و مرکزیت آن را مشخص مى سازد.
بدون شک این قبله از برنامه اى که مثلا مسیحیان دارند که همگى در هر جا باشند به سمت مشرق نماز مى خوانند الهام بخشتر است .
جالب اینکه توجه خاص مسلمانان به تعیین سمت کعبه سبب شد که علم هیئت و جغرافیا در آغاز اسلام در میان مسلمانان به سرعت رشد کند، زیرا که محاسبه سمت قبله در نقاط مختلف روى زمین بدون آشنائى با این علوم امکان نداشت .

سجاد نبی زاده

سجاد نبی زاده

سجاد نبی زاده مدیر سایت فروشگاه عتیقه است. سابقه 20 سال فعالیت نرم افزاری دارد. در زمینه آموزش نرم افزارهای گرافیکی و طراحی وب فعال است. روزها می نویسد و شب ها می خواند. آرشیو جامع نرم افزار و آموزش و بازی های کامپیوتری دارد. آماده همکاری با همه دوستان خوب است. با او در ارتباط باشید تماس -- کانال تلگرام

More Posts

Follow Me:
TwitterFacebookLinkedInPinterestGoogle PlusDiggYouTube

دیدگاهی بنویسید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

مطالب مشابه