سوره مبارکه بقره آیه ۱۵۱ و ۱۵۲ به همراه ترجمه و تفسیر

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

کَمَا أَرْسَلْنَا فِیکُمْ رَسُولًا مِنْکُمْ یَتْلُو عَلَیْکُمْ آیَاتِنَا وَیُزَکِّیکُمْ وَیُعَلِّمُکُمُ الْکِتَابَ وَالْحِکْمَهَ وَیُعَلِّمُکُمْ مَا لَمْ تَکُونُوا تَعْلَمُونَ (۱۵۱)

فَاذْکُرُونِی أَذْکُرْکُمْ وَاشْکُرُوا لِی وَلَا تَکْفُرُونِ (۱۵۲)

ترجمه فارسی :

به نام خداوند بخشنده بخشایشگر

همان‌گونه (که با تغییر قبله، نعمت خود را بر شما کامل کردیم،) رسولی از خودتان در میان شما فرستادیم؛ تا آیات ما را بر شما بخواند؛ و شما را پاک کند؛ و به شما، کتاب و حکمت بیاموزد؛ و آنچه را نمی‌دانستید، به شما یاد دهد (۱۵۱)

پس به یاد من باشید، تا به یاد شما باشم! و شکر مرا گویید و (در برابر نعمتهایم) کفران نکنید! (۱۵۲)

ترجمه انگلیسی :

In the name of Allah, most benevolent, ever-merciful

Even as We sent a messenger from among you to convey Our messages to you and cleanse you, and teach you the Book and the wisdom, and what you did not know; (151)

So, therefore, remember Me, and I shall remember you; and give thanks and do not be ungrateful (152)

ترجمه ترکی استانبولی :

Rahman ve rahim Allah adiyle

Nasıl ki içinizden size bir Peygamber gönderdik. Size ayetlerimizi okumada, ahlakınızı temiz bir hale koymada. Size kitap ve hikmet öğretmede ve bilmediğiniz şeyler hakkında size malumat verip sizi bilgi sahibi etmede (151)

Artık siz de anın beni, anın da ben de anayım sizi. Nankörlüğü bırakın da şükredin bana (152)

ترجمه آذربایجانی :

Mərhəmətli, rəhmli Allahın adı ilə!

Həmçinin (ne’mətimizi tamamlamaq məqsədilə) sizə ayələrimizi oxumaq, sizi (günahlardan) təmizləmək, Kitabı (Qur’anı), hikməti (şəriəti, halalla haramı) və bilmədiklərinizi öyrətmək üçün sizə öz içərinizdən bir peyğəmbər göndərdik (151)

Belə olduqda siz (itaətlə) Məni xatırlayın ki, Mən də sizi yada salım! Mənə şükür edin, Məni danmayın! (152)

گزیده تفسیر :

برنامه هاى رسول الله
خداوند در آخرین جمله از آیه گذشته یکى از دلائل تغییر قبله را تکمیل نعمت خود بر مردم و هدایت آنان بیان کرد، در آیه مورد بحث با ذکر کلمه کما اشاره به این حقیقت مى کند که تغییر قبله تنها نعمت خدا بر شما نبود، بلکه نعمتهاى فراوان دیگرى به شما داده است (همانگونه که رسولى در میان شما از نوع خودتان فرستادیم ) (کما ارسلنا فیکم رسولا منکم ).
کلمه (منکم ) (از شما) ممکن است اشاره به این معنى باشد که او از نوع بشر است و تنها بشر مى تواند مربى و رهبر و سرمشق انسانها گردد و از دردها و نیازها و مسائل او آگاه باشد که این خود نعمت بزرگى است
و یا منظور این است که او از نژاد شما و هموطن شما است ، زیرا عربهاى جاهلى بر اثر تعصب شدید نژادى ممکن نبود زیر بار پیامبرى از غیر نژاد خود بروند، چنانکه در آیه ۱۹۸ و ۱۹۹ سوره شعراء مى خوانیم : و لو نزلناه على بعض الاعجمین فقراه علیهم ما کانوا به مؤ منین : (اگر ما قرآن را بر مردى از غیر عرب نازل مى کردیم و بر آنها مى خواند هرگز به او ایمان نمى آوردند) و این براى آنها نعمت مهمى محسوب مى شد که پیامبر از خودشان باشد.
البته این براى آغاز کار بود، اما سر انجام مساءله نژاد و وطن (جغرافیائى ) از برنامه ها حذف شد و دستور اصلى و جاودانه اسلام که جهان را وطن ، و انسانیت را نژاد معرفى مى کند، اعلام گردید بعد از ذکر این نعمت به چهار نعمت دیگر که از برکت این پیامبر عاید مسلمین شد اشاره مى کند:
۱- (آیات ما را بر شما مى خواند) (یتلوا علیکم آیاتنا).
(یتلو) از ماده (تلاوت ) به معنى پى در پى در آوردن است لذا هنگامى که عباراتى پى در پى (و روى نظام صحیح ) خوانده شود از آن تعبیر به تلاوت مى کنند، یعنى پیامبر، سخنان خدا را روى نظام صحیح و مناسبى پى در پى بر شما مى خواند تا قلوبتان را آماده پذیرش معانى آن کند، بنابراین تلاوت منظم و حساب شده پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) براى ایجاد آمادگى در برابر تعلیم و تربیت است که در جمله هاى بعد به آن اشاره مى شود .
۲- (او شما را پرورش مى دهد) (و یزکیکم ).
(تزکیه ) در اصل (چنانکه راغب در مفردات گوید) به معنى افزودن و نمو دادن است ، یعنى او با کمک گرفتن از آیات خدا بر کمالات معنوى و مادى ، شما مى افزاید، و روحتان را نمو مى دهد ، گلهاى فضیلت را بر شاخسار وجودتان آشکار مى سازد و انواع صفات زشت را که در عصر جاهلیت ، جامعه شما را فرا
گرفته بود میزداید.
۳- و کتاب و حکمت به شما مى آموزد (و یعلمکم الکتاب و الحکمه ).
گرچه (تعلیم ) بطور طبیعى مقدم بر (تربیت ) است ، اما همانگونه که سابقا هم اشاره کردیم قرآن مجید براى اثبات این حقیقت که هدف نهائى (تربیت ) است غالبا آن را مقدم بر تعلیم آورده است :
فرق میان (کتاب ) و (حکمت )، ممکن است از این نظر باشد که کتاب اشاره به آیات قرآن و وحى الهى است که به صورت اعجاز بر پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) نازل شده ، ولى حکمت سخنان پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) و تعلیمات او است که سنت نام دارد.
و نیز ممکن است (کتاب ) اشاره به اصل دستورات باشد و حکمت اشاره به (اسرار) فلسفه ها، علل و نتائج آن باشد.
بعضى از مفسران نیز احتمال داده اند که حکمت اشاره به حالت و ملکه اى باشد که از تعلیمات کتاب حاصل مى شود، و با داشتن آن انسان مى تواند هر کار را بجاى خود انجام دهد نویسنده تفسیر (المنار) بعد از ذکر تفسیر نخست (منظور از حکمت (سنت ) است ) آن را نادرست مى شمرد، و به آیه ۳۹ سوره اسراء ذلک مما اوحى الیک ربک من الحکمه (اینها از امورى است که پروردگارت از حکمت به تو وحى فرستاده ) استدلال مى کند.
ولى به عقیده ما پاسخ این ایراد روشن است زیرا حکمت ، معنى وسیعى دارد و ممکن است به آیات قرآن و اسرارى که از این طریق بر پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) نازل شده اطلاق گردد، ولى آنجا که (حکمت ) در برابر کتاب (قرآن ) قرار مى گیرد (مانند آیه مورد بحث و آیات مشابه آن ) مسلما منظور از آن غیر از کتاب است و آن چیزى جز (سنت ) نخواهد بود.
۴ (و آنچه را نمى دانستید به شما تعلیم مى دهد (و یعلمکم ما لم تکونوا تعلمون ).
گرچه این موضوع در جمله قبل که تعلیم کتاب و حکمت است وجود داشته ولى قرآن مخصوصا آن را تفکیک مى کند، تا به آنها به فهماند اگر پیامبران نبودند بسیارى از علوم براى همیشه از شما مخفى بود، آنها تنها رهبر اخلاقى و اجتماعى نبودند، بلکه پیشواى علمى نیز بودند که بدون رهبرى آنها علوم انسانى نضج نمى گرفت .
با توجه به نعمتهاى مختلف الهى که در این آیه بیان شد، در آیه بعد به مردم اعلام مى کند که جا دارد شکر این نعمتهاى بزرگ را بجا آورند و با بهره گیرى صحیح از این نعمتها، حق شکر او را ادا کنند، مى فرماید: (مرا یاد کنید تا شما را یاد کنم و شکر مرا بجا آورید و کفران نکنید) (فاذکرونى اذکرکم و اشکروا لى و لا تکفرون ).
بدیهى است جمله مرا یاد کنید تا شما را یاد کنم اشاره به یک معنى عاطفى میان خدا و بندگان نیست ، آن گونه که در میان انسانها است که به هم مى گویند: به یاد ما باشید تا به یاد شما باشیم بلکه اشاره به یک اصل تربیتى و تکوینى است ، یعنى بیاد من باشید، به یاد ذات پاکى که سرچشمه تمام خوبیها و نیکیها است و به این وسیله روح و جان خود را پاک و روشن سازید و آماده پذیرش رحمت پروردگار، توجه شما به این ذات پاک شما را در فعالیتها مخلص تر مصمم تر، نیرومندتر، و متحدتر مى سازد.
همانگونه که منظور از (شکرگزارى و عدم کفران ) تنها یک مساءله تشریفاتى و گفتن با زبان نیست ، بلکه منظور آن است که هر نعمتى را درست به جاى خود مصرف کنید و در راه همان هدفى که براى آن آفریده شده به کار
گیرید تا مایه فزونى رحمت و نعمت خدا گردد.
نکته ها
نکته ۱- گفتار مفسران در تفسیر جمله
(فاذکرونى اذکرکم )
مفسران در شرح این جمله ، و اینکه منظور از یادآورى بندگان چیست و یادآورى خداوند چگونه است تفسیرهاى متنوعى ذکر کرده اند که فخر رازى در تفسیر کبیر خود آن را در ده موضوع خلاصه کرده :
۱- مرا به (اطاعت ) یاد کنید، تا شما را به (رحمتم ) یاد کنم (شاهد این سخن آیه ۱۳۲ سوره آل عمران است که مى گوید: اطیعوا الله و الرسول لعلکم ترحمون ).
۲- مرا به (دعا) یاد کنید، تا شما را به (اجابت ) یاد کنم (شاهد این سخن آیه ۶۰ سوره است که مى گوید: ادعونى استجب لکم )
۳- مرا به (ثنا و طاعت ) یاد کنید، تا شما را به (ثنا و نعمت ) یاد کنم .
۴- مرا در (دنیا) یاد کنید تا شما را در (جهان دیگر) یاد کنم .
۵- مرا در (خلوتگاه ها) یاد کنید تا شما را در جمع یاد کنم .
۶- مرا به (هنگام وفور نعمت ) یاد کنید، تا شما را در (سختیها) یاد کنم .
۷- مرا به عبادت یاد کنید تا شما را به کمک یاد کنم (شاهد این سخن جمله ایاک نعبد و ایاک نستعین است ).
۸- مرا به (مجاهدت ) یاد کنید، تا شما را به (هدایت ) یاد کنم (شاهد این سخن آیه ۶۹ سوره عنکبوت است که مى فرماید و الذین جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا).
۹- مرا به (صدق و اخلاص ) یاد کنید شما را به (خلاص و مزید اختصاص )
یاد مى کنم .
۱۰- مرا به (ربوبیت ) یاد کنید شما را به رحمت یاد مى کنم مجموعه سوره حمد مى تواند گواه این معنى باشد).
البته هر یک از این امور جلوهاى از جلوه هاى معنى وسیع این آیه است و آیه فوق همه این معانى و حتى غیر آن را نیز شامل مى شود: مرا به (شکر) یاد کنید تا شما را به (زیادى نعمت ) یاد کنم ، چنانکه در آیه ۷ سوره ابراهیم مى خوانیم لئن شکرتم لازیدنکم .
بدون شک هر گونه توجه به خداوند چنانکه گفتیم یک اثر تربیتى دارد که در پرتو یاد خدا در وجود انسان پرتوافکن مى شود، و روح و جان او بر اثر این توجه آمادگى نزول برکات جدیدى که متناسب با نحوه یاد او است پیدا مى کند.
نکته ۲- ذکر خدا چیست ؟
مسلم است منظور از ذکر خدا تنها یادآورى به زبان نیست ، که زبان ترجمان قلب است ، هدف این است با تمام قلب و جان به ذات پاک خدا توجه داشته باشید، همان توجهى که انسان را از گناه باز مى دارد و به اطاعت فرمان او دعوت مى کند.
به همین دلیل در احادیث متعددى از پیشوایان اسلام نقل شده است که منظور از ذکر خدا یادآورى عملى است ، در حدیثى از پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) مى خوانیم که به على (علیه السلام ) وصیت فرمود و از جمله وصایایش این بود: ثلاث لا تطیقها هذه الامه المواساه للاخ فى ماله و انصاف الناس من نفسه ، و ذکر الله على کل حال ، و لیس هو سبحان الله و الحمد لله و لا اله الا الله و الله اکبر، و لکن اذا ورد على ما یحرم الله علیه خاف الله تعالى عنده و ترکه : (سه کار است که این امت توانائى
انجام آن را (بطور کامل ) ندارند، مواسات و برابرى با برادر دینى در مال ، و اداى حق مردم با قضاوت عادلانه نسبت به خود و دیگران ، و خدا را در هر حال یاد کردن ، منظور سبحان الله و الحمد لله و لا اله الا الله و الله اکبر نیست ، بلکه منظور این است هنگامى که کار حرامى در مقابل او قرار مى گیرد از خدا بترسد و آن را ترک گوید.
ولى به هر حال چه جالب است که خداوند با آن عظمت ، ذکر بندگان را در کنار ذکر خود قرار مى دهد، بندگان در آن عالم محدود و کوچکشان و خداوند بزرگ در آن عالم نامحدود و بى انتها با آن همه رحمتها و برکات !

سجاد نبی زاده

سجاد نبی زاده

سجاد نبی زاده مدیر سایت فروشگاه عتیقه است. سابقه 15 سال فعالیت نرم افزاری دارد. در زمینه آموزش نرم افزارهای گرافیکی و طراحی وب فعال است. روزها می نویسد و شب ها می خواند. آرشیو جامع نرم افزار و آموزش و بازی های کامپیوتری دارد. آماده همکاری با همه دوستان خوب است. با او در ارتباط باشید تماس با من -- کانال تلگرام من

More Posts

Follow Me:
TwitterFacebookLinkedInPinterestGoogle PlusDiggYouTube

با دوستان به اشتراک بگذارید ...Share on LinkedIn
Linkedin
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Digg this
Digg
Pin on Pinterest
Pinterest
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email
Print this page
Print

دیدگاهی بنویسید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

مطالب مشابه