سوره مبارکه بقره آیه ۱۸۹ به همراه ترجمه و تفسیر

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

یَسْأَلُونَکَ عَنِ الْأَهِلَّهِ ۖ قُلْ هِیَ مَوَاقِیتُ لِلنَّاسِ وَالْحَجِّ ۗ وَلَیْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُیُوتَ مِنْ ظُهُورِهَا وَلَٰکِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقَىٰ ۗ وَأْتُوا الْبُیُوتَ مِنْ أَبْوَابِهَا ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ (۱۸۹)

ترجمه فارسی :

به نام خداوند بخشنده بخشایشگر

در باره «هلال های ماه» از تو سؤال می‌کنند؛ بگو: «آنها، بیان اوقات (و تقویم طبیعی) برای (نظامِ زندگیِ) مردم و (تعیینِ وقتِ) حج است». و (آن چنان که در جاهلیّت مرسوم بود که به هنگام حج، که جامه احرام می‌پوشیدند، از درِ خانه وارد نمی‌شدند، و از نقبِ پشتِ خانه وارد می‌شدند، نکنید!) کارِ نیک، آن نیست که از پشتِ خانه‌ها وارد شوید؛ بلکه نیکی این است که پرهیزگار باشید! و از درِ خانه‌ها وارد شوید و تقوا پیشه کنید، تا رستگار گردید! (۱۸۹)

ترجمه انگلیسی :

In the name of Allah, most benevolent, ever-merciful

They ask you of the new moons. Say: “These are periods set for men (to reckon) time, and for pilgrimage.” Piety does not lie in entering the house through the back door, for the pious man is he who follows the straight path. Enter the house through the main gate, and obey God. You may haply find success (189)

ترجمه ترکی استانبولی :

Rahman ve rahim Allah adiyle

Sana yeni ayları sorarlarsa de ki: Onlar, insanlara vakitlerini bildirir, hac zamanı da onlarla bilinir. Sonra hayır, evlere arka taraflarından girmek değildir. Hayır sahibi, Allah’tan çekinendir. Evlere kapılarından girin. Allah’tan sakının ki kurtulmuş kimselerden olup muradınıza eresiniz (189)

ترجمه آذربایجانی :

Mərhəmətli, rəhmli Allahın adı ilə!

(Ya Rəsulum!) Yeni doğan aylar (hilal) barəsində səndən sual edildikdə, söylə ki, bunlar insanların istifadəsi və həcc üçün vaxt ölçüləridir. Evlərinizə (Cahiliyyət dövründə olduğu kimi) arxa tərəfdən girməniz yaxşı iş deyildir. Yaxşı iş (pis əməllərdən) çəkinən kimsənin əməlidir. Evlərə qapılarından daxil olun və Allahdan qorxun ki, nicat tapasınız! (189)

گزیده تفسیر :

شان نزول :
در حدیثى مى خوانیم که معاذ بن جبل خدمت پیغمبر اکرم (صلى الله علیه و آله و سلم ) رسید و گفت بسیار از ما سؤ ال مى کنند که این هلال ماه چیست ؟ و چه فایده دارد (چرا ماه تدریجا به صورت بدر کامل در مى آید و باز به حالت اول بر مى گردد) خداوند آیه فوق را نازل فرمود و به آنان پاسخ گفت .
در روایت دیگرى آمده است که جمعى از یهود از رسول خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ) پرسیدند هلال ماه براى چیست ؟ و چه فایده دارد آیه فوق نازل شد و فواید مادى و معنوى آن را در نظام زندگى انسانها بیان کرد.
تقویم طبیعى
همانطور که در شان نزول آمده است گروهى در مورد هلال ماه از پیغمبر اسلام (صلى الله علیه و آله و سلم ) پرسشهائى داشتند و از علت و نتایجى که این موضوع در بر دارد
جویا مى شدند که قرآن سؤ ال آنها را به این صورت منعکس کرده است .
(درباره هلالهاى ماه از تو سؤ ال مى کنند) (یسئلونک عن الاهله ).
(اهله ) جمع (هلال ) به معنى ماه در شب اول و دوم است و بعضى گفته اند در سه شب نخستین (هلال ) نام دارد و بعدا به آن (قمر) مى گویند و بعضى بیش از آن را هلال نامیده اند.
مرحوم (طبرسى ) در (مجمع البیان ) و بعضى دیگر از مفسران بزرگ معتقدند که این واژه در اصل از استهلال صبى یعنى گریه کودک در آغاز تولد گرفته شده سپس براى آغاز ماه به کار رفته و نیز در آنجا که حاجیان صداى خود را به لبیک بلند مى کنند (اهل القوم بالحج ) گفته مى شود.
ولى از کلمات راغب در مفردات عکس این استفاده مى شود که اصل این واژه را همان هلال ماه مى داند که (استهلال صبى ) (گریه کردن کودک ) از آن گرفته شده است .
بر هر حال از جمله (یسئلونک ) که به صورت فعل مضارع به کار رفته معلوم مى شود این سؤ ال کرارا از رسول خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ) شده است .
سپس مى فرماید: (بگو اینها بیان اوقات (طبیعى ) براى مردم و حج است ) (قل هى مواقیت للناس و الحج ).
هم در زندگى روزانه از آن استفاده مى کنند و هم در عبادتهایى که وقت معینى در سال دارد در حقیقت ماه یک تقویم طبیعى براى افراد بشر محسوب مى شود که مردم اعم از باسواد و بیسواد و در هر نقطه اى از جهان باشند مى توانند از این تقویم طبیعى استفاده کنند نه تنها آغاز و وسط و آخر ماه را مى توان با آن شناخت بلکه با دقت شبهاى ماه را نیز مى توان تشخیص داد و بدیهى است نظام زندگى اجتماعى بشر بدون تقویم یعنى یک وسیله دقیق و عمومى براى تعیین تاریخ امکانپذیر نیست به همین دلیل خداوند بزرگ براى نظام زندگى این تقویم جهانى را در اختیار
همگان قرار داده است .
اصولا یکى از امتیازات قوانین اسلام این است که دستورات آن بر طبق مقیاسهاى طبیعى قرار داده شده است زیرا مقیاسهاى طبیعى وسیله اى است که در اختیار همگان قرار دارد و گذشت زمان اثرى بر آن نمى گذارد.
اما به عکس مقیاسهاى غیر طبیعى در اختیار همه نیست حتى در عصر ما هنوز همه مردم نتوانسته اند از مقیاسهاى جهانى استفاده کنند.
لذا مى بینیم اسلام مقیاس را گاهى وجب ، گاهى گام و گاهى بند انگشتان و گاهى طول قامت و در مورد تعیین وقت ، غروب آفتاب و طلوع فجر و گذشتن خورشید از نصف النهار و رؤ یت ماه قرار داده است .
و از این جا امتیاز ماههاى قمرى بر شمسى روشن مى شود گرچه هر دو از حرکات کواکب آسمان گرفته شده ولى ماههاى قمرى براى همه قابل مشاهده است در حالى که ماههاى شمسى را فقط منجمان با وسایلى که دارند تشخیص مى دهند که مثلا در این ماه خورشید در مقابل کدام یک از صورتهاى فلکى و کدام برج آسمانى است .
در این جا این سؤ ال مطرح است که آیا پرسش کنندگان از هلال ماه هدفشان سؤ ال از فایده این تغییرات بوده یا سؤ ال از چگونگى پیدایش هلال و دگرگونیهاى هلال تا بدر کامل ، بعضى از مفسران احتمال اول را پذیرفته اند و بعضى احتمال دوم را، و افزوده اند چون سؤ ال از علل پیدایش آن فایده اى براى آنان در بر نداشته و شاید فهم جواب آن براى بسیارى مشکل بوده قرآن به بیان نتایج آن پرداخته تا به مردم بیاموزد همه جا به دنبال نتیجه ها بروند.
سپس در ذیل آیه به تناسب سخنى که از حج و تعیین موسم به وسیله هلال ماه در آغاز آیه آمده به یکى از عادات و رسوم خرافى جاهلیت در مورد حج اشاره نموده و مردم را از آن نهى مى کند، مى فرماید: (کار نیک آن نیست که از پشت خانه ها
وارد شوید بلکه نیکى آن است که تقوا پیشه کنید و از در خانه ها وارد شوید و از خدا بپرهیزید تا رستگار شوید) (و لیس البر بان تاتوا البیوت من ظهورها و لکن البر من اتقى و أ توا البیوت من ابوابها و اتقوا الله لعلکم تفلحون ).
بسیارى از مفسران گفته اند در زمان جاهلیت هنگامى که لباس احرام به تن مى کردند از راه معمولى و در خانه ، به خانه خود وارد نمى شدند و معتقد بودند این کار براى محرم ممنوع است به همین دلیل در پشت خانه نقبى مى زدند و هنگام احرام فقط از آن وارد مى شدند، آنها معتقد بودند که این عمل یک کار نیک است چون ترک عادت است و احرام که مجموعه اى از ترک عادات است باید با این ترک عادت تکمیل شود.
و بعضى گفته اند این کار به خاطر آن بود که در حال احرام زیر سقف نروند زیرا گذشتن از سوراخ دیوار در مقایسه با گذشتن از در براى این منظور بهتر بود ولى قرآن صریحا مى گوید نیکى در تقوا است نه در عادات و رسوم خرافى و بلافاصله دستور مى دهد حتما از همان طریق عادى به خانه ها وارد شوید.
این آیه معنى وسیع تر و عمومى ترى نیز دارد و آن اینکه براى اقدام در هر کار خواه دینى باشد یا غیر دینى باید از طریق صحیح وارد شوید نه از طرق انحرافى و وارونه چنانکه جابر همین معنى را از قول امام باقر (علیه السلام ) نقل کرده است .
و از اینجا مى توان پیوند دیگرى میان آغاز و پایان آیه پیدا کرد و آن اینکه هر کار باید از طریق صحیح آن باشد و عبادتى همچون حج نیز باید در وقت مقرر که با هلال ماه تعیین مى شود انجام گیرد.
تفسیر سومى براى آیه ذکر شده است و آن اینکه براى یافتن نیکى ها باید به سراغ اهلش رفت و از غیر اهل طلب نکرد ولى این تفسیر را مى توان در تفسیر دوم
درج کرد در روایات اهل بیت از امام باقر (علیه السلام ) نقل شده : آل محمد ابواب الله و سبله و الدعاه الى الجنه و القاده الیها و الادلاء علیها الى یوم القیامه ، (خاندان پیغمبر (صلى الله علیه و آله و سلم ) درهاى الهى و طرق وصول به او و دعوت کنندگان به سوى بهشت و راهنمایان و دلیلان آن مى باشند تا روز قیامت .)
این حدیث مى تواند اشاره اى به یکى از مصداقهاى مفهوم کلى آیه باشد زیرا مى گوید در تمام امور مذهبى خویش از طریق اصلى یعنى اهل بیت پیامبر که طبق حدیث ثقلین قرین قرآنند وارد شوید و برنامه هاى خود را از آنها بگیرید چرا که وحى الهى در خانه آنان نازل شده و آنها پرورش یافتگان مکتب قرآنند.
جمله (لیس البر…) ممکن است اشاره به نکته لطیف دیگرى نیز باشد که سؤ ال شما از اهله ماه به جاى سؤ ال از معارف دینى همانند عمل کسى است که راه اصلى خانه را گذاشته و از سوراخى که پشت دیوار خانه زده وارد مى شود چه کار نازیبائى .
ضمنا توجه به این نکته نیز لازم است که مى فرماید:(لکن البر من اتقى ) (بلکه نیکى این است که تقوا پیشه کنید) زیرا وجود پرهیزگاران سرچشمه جوشان نیکى هاست به گونهاى که گوئى خود آنها عین نیکى هستند.
نکته ها
۱- سؤ الات مختلف از شخص پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم )
در پانزده مورد از آیات قرآن جمله یسئلونک آمده که نشان مى دهد مردم کرارا سؤ الات مختلفى در مسائل گوناگون از پیغمبر اکرم داشتند و جالب اینکه پیامبر نه تنها از این سؤ الات ناراحت نمى شد بلکه با آغوش باز از آن استقبال مى کرد
و از طریق آیات قرآنى به آنها پاسخ مى داد.
اصولا سؤ ال کردن یکى از حقوق مردم در برابر رهبران است حتى این حق را به دشمنان نیز باید داد که سؤ الات خود را به طور معقول طرح کنند، سؤ ال کلید حل مشکلات است ، سؤ ال دریچه علوم است ، سؤ ال وسیله انتقال دانشهاست .
اصولا طرح سؤ الات مختلف در هر جامعه نشانه جنب و جوش افکار و بیدارى اندیشه هاست و وجود این همه سؤ ال در عصر پیامبر نشانه تکان خوردن افکار مردم آن محیط در پرتو قرآن و اسلام است .
از اینجا روشن مى شود کسانى که با طرح سؤ الات منطقى در جامعه مخالفت مى کنند کارشان با روح تعلیمات اسلام ناسازگار است .
۲ – نظام زندگى
زندگى فردى و اجتماعى بدون یک نظم صحیح به سامان نمى رسد
تقویم و نظام زندگى زندگى فردى و اجتماعى ، هیچکدام بدون یک نظم صحیح به سامان نمى رسد، نظم در برنامه ریزى و نظم در مدیریت و اجرا، و یک نگاه به عالم آفرینش از منظومه هاى جهان بالا گرفته تا ساختمان بدن انسان و اعضاى مختلف آن براى پى بردن به این اصل عمومى که حاکم بر کل آفرینش است کافى به نظر مى رسد.
بر همین اساس خداوند، اسباب این نظم را در اختیار انسان قرار داد و حرکات منظم کره زمین به دور خود و به دور خورشید، و همچنین گردش منظم ماه را وسیله اى براى نظام زمانبندى قرار داده ، تا برنامه هاى زندگى اعم از مادى و معنوى ، تحت نظام درآید.
فکر کنید اگر نظم معین روز و شب و خورشید و ماه نبود و مقیاسى براى سنجش زمان در دست نداشتیم چه آشفتگى در سراسر زندگى ما پیدا مى شد و لذا خداوند از این معنى به صورت یکى از مواهب مهم خویش در آیه ۵ سوره یونس یاد کرده ، مى فرماید: هو الذى جعل الشمس ضیاء و القمر نورا و قدره منازل لتعلموا
عدد السنین و الحساب ما خلق الله ذلک الا بالحق یفصل الایات لقوم ۰یعلمون .
(او کسى است که خورشید را روشنائى ، و ماه را نور قرار داد، و براى آن منزلگاههایى مقدر فرمود، تا عدد سالها و حساب را بدانید خداوند آن را جز به حق نیافرید، او آیات خود را براى گروهى که اهل دانش اند شرح مى دهد.)
شبیه همین معنى در آیه ۱۲ سوره اسراء در مورد نظام حاکم بر شب و روز آمده است .

سجاد نبی زاده

سجاد نبی زاده

سجاد نبی زاده مدیر سایت فروشگاه عتیقه است. سابقه 20 سال فعالیت نرم افزاری دارد. در زمینه آموزش نرم افزارهای گرافیکی و طراحی وب فعال است. روزها می نویسد و شب ها می خواند. آرشیو جامع نرم افزار و آموزش و بازی های کامپیوتری دارد. آماده همکاری با همه دوستان خوب است. با او در ارتباط باشید تماس -- کانال تلگرام

More Posts

Follow Me:
TwitterFacebookLinkedInPinterestGoogle PlusDiggYouTube

دیدگاهی بنویسید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

مطالب مشابه