سوره مبارکه بقره آیه ۱۹۵ به همراه ترجمه و تفسیر

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

وَأَنْفِقُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَلَا تُلْقُوا بِأَیْدِیکُمْ إِلَى التَّهْلُکَهِ ۛ وَأَحْسِنُوا ۛ إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ (۱۹۵)

ترجمه فارسی :

به نام خداوند بخشنده بخشایشگر

و در راهِ خدا، انفاق کنید! و (با ترک انفاق،) خود را به دست خود، به هلاکت نیفکنید! و نیکی کنید! که خداوند، نیکوکاران را دوست می‌دارد (۱۹۵)

ترجمه انگلیسی :

In the name of Allah, most benevolent, ever-merciful

Spend in the way of God, and do not seek destruction at your own hands. So do good for God loves those who do good (195)

ترجمه ترکی استانبولی :

Rahman ve rahim Allah adiyle

Mallarınızı Allah yoluna sarfedin, kendinizi, ellerinizle tehlikeye atmayın, iyilik edin. Şüphe yok ki Allah, iyilik edenleri sever (195)

ترجمه آذربایجانی :

Mərhəmətli, rəhmli Allahın adı ilə!

(Malınızı) Allah yolunda xərcləyin. Öz əlinizlə özünüzü təhlükəyə atmayın, yaxşılıq edin! Allah yaxşılıq (ehsan) edənləri sevir (195)

گزیده تفسیر :

انفاق و رهائى از تنگناها
این آیه تکمیلى است بر آیات جهاد که قبلا تفسیر آن گذشت ، زیرا جهاد به همان اندازه که به مردان با اخلاص و کار آزموده نیازمند است به اموال و ثروت نیز احتیاج دارد، جهاد هم نفرات آماده از نظر روحى و جسمى لازم دارد، و هم انواع سلاح و تجهیزات جنگى ، درست است که عامل تعیین کننده سرنوشت جنگ در درجه اول سربازان اند، ولى سرباز بدون وسایل و تجهیزات کافى (اعم از سلاح ، مهمات ، وسیله نقل و انتقال ، مواد غذائى ، وسایل درمانى ) کارى از او ساخته نیست .
لذا در اسلام تامین وسایل جهاد با دشمنان از واجبات شمرده شده و از جمله در آیه مورد بحث با صراحت دستور مى دهد، و مى فرماید: در راه خدا انفاق کنید و خود را به دست خویش به هلاکت نیفکنید (و انفقوا فى سبیل الله و لا تلقوا بایدیکم الى التهلکه ).
مخصوصا در عصر نزول این آیات ، بسیارى از مسلمانان ، شور و شوق جهاد در سر داشتند، ولى چون وسایل جنگ را هر کس شخصا فراهم میکرد و بعضى فقیر و نیازمند بودند. آن چنان که طبق آیه ۹۲ سوره توبه گریه مى کردند و اشک میریختند که چرا وسیله شرکت در جنگ ندارند: تولوا و اعینهم تفیض من الدمع
حزنا ان لا یجدوا ما ینفقون ، آرى در چنین شرایطى نقش انفاقها بسیار مهم و سرنوشتساز بود.
جمله و لا تلقوا بایدیکم الى التهلکه (با دست خویش خود را به هلاکت نیفکنید) هر چند در مورد ترک انفاق ، براى جهاد اسلامى وارد شده ، ولى مفهوم وسیع و گستردهاى دارد که موارد زیاد دیگرى را نیز شامل مى شود، از جمله اینکه انسان حق ندارد از جادههاى خطرناک (چه از نظر ناامنى و چه عوامل جوى یا غیر آن ) بدون پیشبینیهاى لازم بگذرد، یا غذائى که به احتمال قوى آلوده به سم است تناول کند، و یا حتى در میدان جهاد بدون نقشه و برنامه وارد عمل شود، در تمام این موارد، انسان بیجهت جان خود را به خطر انداخته و مسوول است .
ولى اینکه بعضى از ناآگاهان ، هر گونه جهاد ابتدائى را القاء نفس در هلاکت پنداشته اند، و گاه تا آنجا به پیش مى روند که قیام سالار شهیدان امام حسین (علیه السلام ) در کربلا را مصداق آن میشمرند، ناشى از نهایت نادانى و عدم درک آیه است ، زیرا القاى نفس در هلاکت مربوط به جائى است که هدفى بالاتر از جان در خطر نباشد، و الا باید جان را فداى حفظ آن هدف مقدس کرد، همان گونه که امام حسین (علیه السلام ) و تمام شهیدان راه خدا این کار را کردند.
آیا اگر کسى ببیند جان پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم ) در خطر است و خود را سپر براى حفظ او کند (همان کارى که على (علیه السلام ) در جنگ احد کرد و یا در لیله المبیت آن شبى که در بستر پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم ) خوابید) چنین کسى القاء نفس در هلاکت کرده و کار خلافى انجام داده ؟ آیا باید بنشیند تا پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم ) را به قتل برسانند و بگوید القاء نفس در هلاکت جایز نیست .
حق این است که مفهوم آیه روشن است و تمسک به آن در این گونه موارد نوعى ابلهى است .
آرى اگر هدف آن قدر مهم نباشد که ارزش جان باختن را داشته باشد و یا اگر
مهم است راهحلهاى بهتر و مناسبترى دارد، در چنین جائى نباید جان خویشتن را به خطر انداخت (موارد تقیه مجاز نیز از همین قبیل است ).
در آخر آیه دستور به نیکوکارى داده ، مى فرماید: و نیکى کنید که خداوند نیکوکاران را دوست دارد (و احسنوا ان الله یحب المحسنین ).
در اینکه مراد از احسان در اینجا چیست ؟ چند احتمال در کلمات مفسران دیده مى شود: نخست این است که حسن ظن به خدا داشته باشید (و گمان نکنید انفاقهاى شما موجب اختلال امر معیشت شما خواهد شد) و دیگر اینکه منظور، اقتصاد و میانه روى در مساله انفاق است ، و دیگر اینکه منظور، آمیختن انفاق با حسن رفتار نسبت به نیازمندان است ، به گونهاى که همراه با گشادهروئى و مهربانى باشد و از هر نوع منت و آنچه موجب رنجش و ناراحتى شخص انفاق شونده است بر کنار باشد.
مانعى ندارد که همه این معانى سه گانه در مفهوم و محتواى آیه جمع باشد.
نکته ها
۱ – انفاق سبب پیشگیرى از هلاکت جامعه ها
در اینکه میان دو جمله و انفقوا فى سبیل الله و و لا تلقوا بایدیکم الى التهلکه ، آیا ارتباطى وجود دارد یا نه ، با توجه به اینکه تمام تعبیرات قرآن حساب شده است ، حتما میان این دو رابطهاى است و به نظر مى رسد رابطه این است اگر انفاق در مسیر جهاد و فى سبیل الله نکنید، خود را با دست خویش به هلاکت افکندهاید، بلکه مى توان مساله را از این فراتر برد و گفت :
این آیه گر چه در ذیل آیات جهاد آمده است ولى بیانگر یک حقیقت کلى و اجتماعى است و آن اینکه انفاق به طور کلى سبب نجات جامعه ها از مفاسد کشنده
است ، زیرا هنگامى که مساله انفاق به فراموشى سپرده شود، و ثروتها در دست گروهى معدود جمع گردد و در برابر آنان اکثریتى محروم و بینوا وجود داشته باشد دیرى نخواهد گذشت که انفجار عظیمى در جامعه به وجود مى آید، که نفوس و اموال ثروتمندان هم در آتش آن خواهد سوخت و از اینجا رابطه مساله انفاق و پیشگیرى از هلاکت روشن مى شود.
بنابراین انفاق ، قبل از آنکه به حال محرومان مفید باشد به نفع ثروتمندان است ، زیرا تعدیل ثروت حافظ ثروت است .
امیر مومنان على (علیه السلام ) در یکى از کلمات قصارش به این حقیقت اشاره . فرموده ، مى گوید: حصنوا اموالکم بالزکاه : اموال خویش را با دادن زکات حفظ کنید.
و به تعبیر بعضى از مفسران ، خوددارى از انفاق فى سبیل الله هم سبب مرگ روح انسانى به خاطر بخل خواهد شد، و هم مرگ جامعه به خاطر عجز و ناتوانى ، مخصوصا در نظامى همچون نظام اسلام که بر نیکو کارى بنا شده است .
۲ – سوء استفاده از مضمون آیه
همانگونه که اشاره کردیم بعضى از عافیت طلبان براى فرار از جهاد فى سبیل الله به جمله و لا تلقوا بایدیکم الى التهلکه (با دست خویش ، خود را به هلاکت نیفکنید) چسبیده اند و رسوائى را به آنجا رسانیده که قیام امام حسین (علیه السلام ) را در عاشورا که سبب نجات و بقاى اسلام در برابر دشمنانى همچون بنى امیه شد، مصداق این آیه شمرده اند، غافل از اینکه اگر این باب گشوده شود، جهاد به کلى باید تعطیل گردد، اصولا تهلکه با شهادت دو مفهوم متباین دارد، تهلکه به معنى مرگ بیدلیل است در حالى که شهادت قربانى شدن در راه هدف و نایل گشتن به
حیات جاویدان است .
باید به این حقیقت توجه داشت که جان انسان ، ارزشمندترین سرمایه وجود او نیست ، ما حقایقى با ارزشتر از جان داریم ، ایمان به خدا، آیین اسلام ، حفظ قرآن و اهداف مقدس آن ، بلکه حفظ حیثیت و آبروى جامعه اسلامى ، اینها اهدافى والاتر از جان انسان است که قربان شدن در راه آن هلاکت نیست ، و هرگز از آن نهى نشده .
در حدیثى مى خوانیم که : گروهى از مسلمانان براى جهاد به قسطنطنیه رفته بودند یکى از مردان شجاع حمله به لشکر روم کرد و داخل در صفوف آنها شد یکى از حاضران گفت : القى بیدیه الى التهلکه : خود را با دو دست خویش به هلاکت انداخت اینجا بود که ابو ایوب انصارى برخاست و فریاد زد: اى مردم ! چرا این آیه را بد تفسیر و تاویل مى کنید؟ این آیه درباره ما طایفه انصار نازل شد، هنگامى که خداوند دینش را عزت داد و یاورانش فزونى گرفتند بعضى از ما به دیگرى مخفیانه به گونهاى که پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم ) نشنود، چنین گفتند که اموال ما از دست رفت ، و خداوند اسلام را عزیز و یارانش را زیاد کرد، ما اگر در مدینه بمانیم به اموال از دست رفته خود برسیم بهتر است ، آیه فوق بر پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم ) نازل شد و به ما فرمود: انفاق در راه خدا کنید و خویشتن را به هلاکت نیفکنید و منظور از هلاکت ، اقامت در مدینه براى اصلاح اموال و ترک جهاد بود
۳ – منظور از احسان چیست ؟
احسان معمولا به معنى نیکو کارى تفسیر مى شود، ولى گاه معنى وسیعترى براى آن ذکر شده ، و آن هر گونه عمل صالح ، بلکه انگیزه هاى عمل صالح است چنانکه در حدیثى از پیامبر اکرم (صلى الله علیه و آله و سلم ) مى خوانیم که در تفسیر احسان فرمود: ان تعبد
الله کانک تراه فان لم تکن تراه فانه یراک : احسان آن است که خدا را آن چنان پرستش کنى که گوئى او را مى بینى و اگر تو او را نمى بینى او تو را مى بیند.
بدیهى است هنگامى که انسان ، چنان ایمان به خدا داشته باشد که گوئى او را مى بیند و او را در همه حال حاضر و ناظر بداند به سراغ اعمال صالح میرود، و از هر گونه گناه و معصیت خوددارى مى نماید.

سجاد نبی زاده

سجاد نبی زاده

سجاد نبی زاده مدیر سایت فروشگاه عتیقه است. سابقه 20 سال فعالیت نرم افزاری دارد. در زمینه آموزش نرم افزارهای گرافیکی و طراحی وب فعال است. روزها می نویسد و شب ها می خواند. آرشیو جامع نرم افزار و آموزش و بازی های کامپیوتری دارد. آماده همکاری با همه دوستان خوب است. با او در ارتباط باشید تماس -- کانال تلگرام

More Posts

Follow Me:
TwitterFacebookLinkedInPinterestGoogle PlusDiggYouTube

دیدگاهی بنویسید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

مطالب مشابه