سوره مبارکه بقره آیه ۲۰۰ تا ۲۰۲ به همراه ترجمه و تفسیر

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

فَإِذَا قَضَیْتُمْ مَنَاسِکَکُمْ فَاذْکُرُوا اللَّهَ کَذِکْرِکُمْ آبَاءَکُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِکْرًا ۗ فَمِنَ النَّاسِ مَنْ یَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِی الدُّنْیَا وَمَا لَهُ فِی الْآخِرَهِ مِنْ خَلَاقٍ (۲۰۰)

وَمِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِی الدُّنْیَا حَسَنَهً وَفِی الْآخِرَهِ حَسَنَهً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ (۲۰۱)

أُولَٰئِکَ لَهُمْ نَصِیبٌ مِمَّا کَسَبُوا ۚ وَاللَّهُ سَرِیعُ الْحِسَابِ (۲۰۲)

ترجمه فارسی :

به نام خداوند بخشنده بخشایشگر

و هنگامی که مناسکِ (حج) ِ خود را انجام دادید، خدا را یاد کنید، همانند یادآوری از پدرانتان (آن‌گونه که رسم آن زمان بود) بلکه از آن هم بیشتر! (در این مراسم، مردم دو گروهند:) بعضی از مردم می‌گویند: «خداوندا! به ما در دنیا، (*نیکی*) عطا کن!» ولی در آخرت، بهره‌ای ندارند (۲۰۰)

و بعضی می‌گویند: «پروردگارا! به ما در دنیا (*نیکی*) عطا کن! و در آخرت نیز (*نیکی*) مرحمت فرما! و ما را از عذابِ آتش نگاه دار!» (۲۰۱)

آنها از کار (و دعای) خود، نصیب و بهره‌ای دارند؛ و خداوند، سریع الحساب است (۲۰۲)

ترجمه انگلیسی :

In the name of Allah, most benevolent, ever-merciful

When you have finished the rites and ceremonies, remember God as you do your fathers, in fact with a greater devotion. There are some who say: “Give us, O Lord, in the world;” but they will forego their share in the life to come (200)

But some there are who pray: “Give us of good in the world, O Lord, and give us of good in the life to come, and suffer us not to suffer the torment of Hell.” (201)

They are those who will surely have their share of whatsoever they have earned; for God is swift at the reckoning (202)

ترجمه ترکی استانبولی :

Rahman ve rahim Allah adiyle

Hacca ait ibadetlerinizi bitirince babalarınızı andığınız gibi, hatta ondan da üstün bir surette Allah’ı anın. Çünkü insanlardan, Rabbimiz, bize dünyada ihsanda bulun diyenler vardır ki bu çeşit adama ahiretten nasip yoktur (200)

Öylesi de vardır ki Rabbimiz der, dünyada da iyilik, güzellik ver, ahirette de iyilik ve güzellik, bizi ateşin azabından koru (201)

İşte kazançlarından nasibi olanlar bunlardır. Allah’ın hesap görmesi de pek tezdir (202)

ترجمه آذربایجانی :

Mərhəmətli, rəhmli Allahın adı ilə!

Həcc mərasimini tamamlayıb qurtardıqda (keçmişdə) ata-babalarınızı yada saldiğınız kimi, ondan da artıq Allahı yad edin! İnsanların bə’zisi: “Ey Rəbbimiz, bizə nə verəcəksənsə, elə bu dünyada ver!” – deyirlər. Belə şəxslərin axirətdə heç bir payı yoxdur! (200)

Bə’ziləri isə: “Ey Rəbbimiz, bizə dünyada da, axirətdə də gözəl nemətlər ver, bizi cəhənnəm əzabından qoru!” deyirlər (201)

Belə şəxslərin qazandıqlarına (qazandıqları əməllərinə) görə (axirətdə) mükafat gözləyir. Allah tezliklə haqq-hesab çəkəndir! (202)

گزیده تفسیر :

شان نزول :
در حدیثى از امام باقر (علیه السلام ) مى خوانیم که در ایام جاهلیت هنگامى که از مراسم حج فارغ مى شدند در آنجا اجتماع مى کردند و افتخارات نیاکان خود را بر مى شمردند و از ایام گذشته آنها و جود و بخشش فراوانشان یاد مى کردند. (و افتخارات موهومى براى خود بر مى شمردند) آیات فوق نازل شد و به آنها دستور داد که به جاى این کار (نادرست ) ذکر خدا گویند و از نعمتهاى بى دریغ خداوند و مواهب او یاد کنند و با همان شور و سوز مخصوصى که در افتخار و مباهات به
پدران خود در جاهلیت داشتند نعم الهى را یاد کنند بلکه بیشتر و برتر.
همین معنى یا شبیه آن را سایر مفسران از ابن عباس یا غیر او نقل کرده اند که اهل جاهلیت بعد از حج مجالسى تشکیل مى دادند براى تفاخر به پدران و شرح امتیازات آنها و یا در بازارهایى همچون بازار عکاظ، ذى المجاز، مجنه که تنها جاى داد و ستد نبود بلکه مرکز ذکر افتخارات (موهوم ) نیاکان بود جمع مى شدند و به این کار مى پرداختند.
تفسیر:
حج رمز وحدت مسلمین جهان است
این آیات همچنان ادامه بحثهاى مربوط به حج است گر چه اعراب جاهلیت مراسم حج را با واسطه هاى متعددى از ابراهیم خلیل گرفته بودند ولى آن چنان با خرافات آمیخته شده بود که این عبادت بزرگ و انسان ساز را که نقطه عطفى در زندگى زوار خانه خدا و موجب تولد ثانوى آنها است از صورت اصلى و فلسفه هاى تربیتى خارج و مسخ کرده بود و مبدل به وسیله اى براى تفرقه و نفاق ساخته بود.
در نخستین آیه قرآن مى فرماید: هنگامى که مناسک (حج ) خود را انجام دادید ذکر خدا گوئید همانگونه که پدران و نیاکانتان را یاد مى کردید بلکه از آن بیشتر (فاذا قضیتم مناسککم فاذکروا الله کذکرکم آباءکم او اشد ذکرا).
عظمت و بزرگى در پرتو ارتباط با خدا است نه مباهات به ارتباط موهوم به نیاکان منظور از این تعبیر این نیست که هم نیاکان را ذکر کنید و هم خدا را بلکه اشارهاى است به این واقعیت که اگر آنها به خاطر پارهاى از مواهب لایق یادآورى هستند پس چرا به سراغ خدا نمى روید که تمام عالم هستى و تمام نعمتهاى جهان از ناحیه اوست منبع جمیع کمالات و صاحب صفات جلال و جمال و ولى نعمت
همگان است .
در اینکه منظور از ذکر خدا در اینجا چیست ؟ اقوال زیادى در میان مفسران دیده مى شود ولى ظاهر این است که تمام اذکار الهى را بعد از مراسم شامل مى شود در واقع باید خدا را بر تمام نعمتهایش مخصوصا نعمت ایمان و هدایت به این مراسم بزرگ شکر گویند و آثار تربیتى حج را با یاد الهى تکامل بخشند.
در اینجا قرآن مردم را به دو گروه تقسیم مى کند، مى فرماید: گروهى از مردم مى گویند خداوندا! در دنیا به ما (نیکى ) عطا فرما ولى در آخرت بهره اى ندارند (فمن الناس من یقول ربنا آتنا فى الدنیا و ما له فى الاخره من خلاق )
و گروهى مى گویند پروردگارا به ما در دنیا (نیکى ) عطا کن و در آخرت (نیکى ) مرحمت فرما و ما را از عذاب آتش نگاهدار (و منهم من یقول ربنا آتنا فى الدنیا حسنه و فى الاخره حسنه و قنا عذاب النار).
در حقیقت این قسمت از آیات اشاره به خواسته هاى مردم و اهداف آنها در این عبادت بزرگ است بعضى جز به مواهب مادى دنیا نظر ندارند و چیزى غیر از آن از خدا نمى خواهند بدیهى است آنها در آخرت از همه چیز بى بهره اند.
ولى گروهى هم مواهب مادى دنیا را مى خواهند و هم مواهب معنوى را بلکه زندگى دنیا را نیز به عنوان مقدمه تکامل معنوى مى طلبند و این است منطق اسلام که هم نظر به جسم و ماده دارد و هم جان و معنا و اولى را زمینه ساز دومى مى شمرد و هرگز با انسانهاى یک بعدى یعنى آنها که در مادیات غوطه ورند و براى آن اصالت قائلند، یا کسانى که به کلى از زندگانى دنیا بیگانه اند سازگار نیست .
در این که منظور از حسنه در این آیه چیست ؟ تفسیرهاى مختلفى براى آن
ذکر کرده اند، در روایتى از امام صادق (علیه السلام ) به معنى وسعت رزق و حسن خلق در دنیا و خشنودى خدا و بهشت در آخرت تفسیر شده است (انها السعه فى الرزق و المعاش و حسن الخلق فى الدنیا و رضوان الله و الجنه فى الاخره ).
و بعضى از مفسران آن را به معنى علم و عبادت در دنیا و بهشت در آخرت ، یا مال در دنیا، و بهشت در آخرت ، یا همسر خوب و صالح در دنیا و بهشت در آخرت دانسته اند در حدیثى نیز از پیامبر اکرم (صلى الله علیه و آله و سلم ) آمده است : من اوتى قلبا شاکرا و لسانا ذاکرا و زوجه مومنه تعینه على امر دنیاه و اخراه فقد اوتى فى الدنیا حسنه و فى الاخره حسنه و وقى عذاب النار، (کسى که خدا به او قلبى شاکر، زبانى مشغول به ذکر حق ، و همسرى با ایمان که او را در امور دنیا و آخرت یارى کند ببخشد، نیکى دنیا و آخرت را به او داده و از عذاب آتش باز داشته شده ).
بدیهى است حسنه به معنى هر گونه خیر و خوبى است و مفهومى وسیع و گسترده دارد که تمام مواهب مادى و معنوى را شامل مى شود، بنابراین آنچه در روایات فوق یا کلمات مفسران آمده است بیان مصداقهاى روشن آن مى باشد، و مفهوم آیه را محدود نمى کند، و اینکه بعضى از مفسران تصور کرده اند حسنه چون در آیه به صورت مفرد نکره است هر گونه نیکى را شامل نمى شود و لذا در تعیین مصداق آن در میان مفسران گفتگو است اشتباهى بیش نیست زیرا گاه مى شود که مفرد نکره نیز معنى جنس مى بخشد و مورد آیه ظاهرا از این قبیل است و به گفته بعضى از مفسران ، افراد با ایمان اصل حسنه را از خدا مى خواهند بدون اینکه نوعى از آن را انتخاب کنند، و همه را واگذار به مشیت و اراده و انعام الهى مى نمایند.
در آخرین آیه ، اشاره به گروه دوم کرده (همان گروهى که حسنه دنیا و آخرت را از خدا مى طلبند) مى فرماید: (آنها نصیب و بهره اى از کسب خود دارند و خداوند سریع الحساب است ) (اولئک لهم نصیب مما کسبوا و الله سریع الحساب ).
در حقیقت این آیه نقطه مقابل جملهاى است که در آیات قبل درباره گروه اول آمد که مى فرماید و ما له فى الاخره من خلاق : (آنها نصیبى در آخرت ندارند).
بعضى نیز احتمال داده اند که به هر دو گروه بازگردد، گروه اول بهره اى از متاع دنیا مى برند، و گروه دوم خیر دنیا و آخرت نصیبشان مى شود، شبیه آنچه در آیات ۱۸ تا ۲۰ سوره اسراء آمده است که مى فرماید: (آن کس که تنها زندگى زودگذر دنیا را مى طلبد، آن مقدار را که بخواهیم و به هر کس اراده کنیم به او مى دهیم ، سپس دوزخ را براى او قرار خواهیم داد… و آن کس که سراى آخرت را طلب کند، و سعى و کوشش خود را براى آن انجام دهد، در حالى که ایمان داشته باشد سعى و تلاش او پاداش داده خواهد شد، و هر یک از این دو از عطاى پروردگارت بهره و کمک مى گیرد.)
ولى تفسیر اول با آیات مورد بحث هماهنگ تر است .
تعبیر به (نصیب ) گر چه به صورت نکره آمده ولى قرائن گواهى مى دهد که نکره در اینجا براى بیان عظمت است ، و تعبیر به (مما کسبوا) (به خاطر آنچه انجام دادند) اشاره به کمى این نصیب و بهره نیست ، زیرا ممکن است من در اینجا ابتدائیه باشد نه تبعیضى .
تعبیر به (کسب ) در جمله (مما کسبوا)، به گفته بسیارى از مفسران به معنى همین دعائى است که درباره خیر دنیا و آخرت مى کند، و انتخاب این تعبیر ممکن است اشاره به نکته لطیفى باشد که دعا کردن خود یکى از بهترین عبادات و اعمال است .
از بررسى دهها آیه ، در قرآن مجید که ماده کسب و مشتقاتش در آن به کار رفته
به خوبى استفاده مى شود که این واژه در غیر کارهاى جسمى یعنى اعمال روحى و قلبى نیز به کار مى رود، چنانکه در آیه ۲۲۵ سوره بقره مى خوانیم : و لکن یواخذکم بما کسبت قلوبکم ، (ولى خداوند به آنچه قلبهاى شما کسب کرده است ، شما را مؤ اخذه مى کند).
بنابراین جاى تعجب نیست که دعا نوعى کسب و اکتساب باشد بخصوص که دعاى حقیقى تنها با زبان نیست ، بلکه با قلب و با تمام وجود انسان مى باشد.
جمله (و الله سریع الحساب ) که در آخرین آیه از آیات فوق آمده است ، اشاره به این است که هم خداوند با سرعت به حساب بندگان مى رسد، و هم پاداشها و کیفرهایى را که وعده داده به زودى به آنها مى دهد، همه اینها نقد است و سریع ، و نسیه و توأ م با تاءخیر نیست .
در حدیثى مى خوانیم : خداوند حساب تمام خلایق را در یک چشم بر هم زدن رسیدگى مى کند (ان الله تعالى یحاسب الخلائق کلهم فى مقدار لمح البصر).
این به خاطر آن است که علم خداوند همانند مخلوقات نیست ، که محدودیت آن سبب شود، مطلبى او را از مطلبى دیگر غافل سازد.
از این گذشته محاسبه پروردگار، زمانى لازم ندارد، زیرا اعمال ما بر جسم و جان ما، بلکه بر موجودات اطراف ما – زمین و امواج هوا – و اشیاء دیگر، اثر باقى مى گذارد، و از این نظر مى توان وجود انسان را تشبیه به انواع اتومبیلهایى کرد که با داشتن دستگاه کیلومتر شمار همیشه میزان کار کرد خود را در هر لحظه به طور روشن و مشخص نشان مى دهد، و دیگر نیازى به حساب و کتاب مسافتهایى را که اتومبیل در طول عمرش پیموده است نیست .

سجاد نبی زاده

سجاد نبی زاده

سجاد نبی زاده مدیر سایت فروشگاه عتیقه است. سابقه 15 سال فعالیت نرم افزاری دارد. در زمینه آموزش نرم افزارهای گرافیکی و طراحی وب فعال است. روزها می نویسد و شب ها می خواند. آرشیو جامع نرم افزار و آموزش و بازی های کامپیوتری دارد. آماده همکاری با همه دوستان خوب است. با او در ارتباط باشید تماس با من -- کانال تلگرام من

More Posts

Follow Me:
TwitterFacebookLinkedInPinterestGoogle PlusDiggYouTube

با دوستان به اشتراک بگذارید ...Share on LinkedIn
Linkedin
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Digg this
Digg
Pin on Pinterest
Pinterest
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email
Print this page
Print

لغو دیدگاه

مطالب مشابه