سوره مبارکه بقره آیه ۵۷ به همراه ترجمه و تفسیر

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

وَظَلَّلْنَا عَلَیْکُمُ الْغَمَامَ وَأَنْزَلْنَا عَلَیْکُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَىٰ ۖ کُلُوا مِنْ طَیِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاکُمْ ۖ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَٰکِنْ کَانُوا أَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُونَ (۵۷)

ترجمه فارسی :

به نام خداوند بخشنده بخشایشگر

و ابر را بر شما سایبان قرار دادیم؛ و «من» [= شیره مخصوص و لذیذ درختان] و «سلوی» [= مرغان مخصوص شبیه کبوتر] را بر شما فرستادیم؛ (و گفتیم:) «از نعمتهای پاکیزه‌ای که به شما روزی داده‌ایم بخورید!» (ولی شما کفران کردید!) آنها به ما ستم نکردند؛ بلکه به خود ستم می‌نمودند (۵۷)

ترجمه انگلیسی :

In the name of Allah, most benevolent, ever-merciful

And made the cloud spread shade over you, and sent for you manna and quails that you may eat of the good things We have made for you. No harm was done to Us, they only harmed themselves (57)

ترجمه ترکی استانبولی :

Rahman ve rahim Allah adiyle

Bulutla gölgelendirmiştik sizi. Rızıklandırdığımız tertemiz şeylerden yiyin diye size kudret helvasıyla bıldırcın indirmiştik. Onlar, zulmü bize etmediler, kendilerine ettiler (57)

ترجمه آذربایجانی :

Mərhəmətli, rəhmli Allahın adı ilə!

(Yadınıza salın ki, Tih səhrasında yaşadığınız zaman) üstünüzə buludla kölgə saldıq və: “Ruzi olaraq verdiyimiz halal şeylərdən yeyin!” (deyərək) sizə qüdrət halvası və bildirçin göndərdik. Onlar (əcdadınız) isə (itaətdən boyun qaçırmaqla) Bizə deyil, ancaq özlərinə zülm etmiş oldular (57)

گزیده تفسیر :

نعمتهاى گوناگون
آن گونه که از آیات سوره مائده (۲۰ و ۲۱ و ۲۲) بر مى آید پس از آنکه بنى اسرائیل از چنگال فرعونیان نجات یافتند، خداوند به آنها فرمان داد که به سوى سرزمین مقدس فلسطین حرکت کنند و در آن وارد شوند، اما بنى اسرائیل زیر بار این فرمان نرفتند و گفتند: تا ستمکاران (قوم عمالقه ) از آنجا بیرون نروند ما وارد این سرزمین نخواهیم شد، به این هم اکتفا نکردند، بلکه به موسى گفتند: تو و خدایت به جنگ آنها بروید پس از آنکه پیروز شدید ما وارد خواهیم شد!.
موسى از این سخن سخت ناراحت گشت و به پیشگاه خداوند شکایت کرد سرانجام چنین مقرر شد که بنى اسرائیل مدت چهل سال در بیابان (صحراى سینا) سرگردان بمانند
گروهى از آنها از کار خود سخت پشیمان شدند و به درگاه خدا روى آوردند خدا بار دیگر بنى اسرائیل را مشمول نعمتهاى خود قرار داد که به قسمتى از آن در آیه مورد بحث اشاره مى کند:
ما ابر را بر سر شما سایبان قرار دادیم (و ظللنا علیکم الغمام ).
پیدا است مسافرى که روز از صبح تا غروب در بیابان ، در دل آفتاب ، راهپیمائى مى کند از یک سایه گواراهمچون سایه ابر که نه فضا را بر انسان محدود مى کند و نه مانع نور و وزش نسیم است ) چقدر لذت مى برد.
درست است که همواره احتمال وجود قطعات ابرهاى سایه افکن در این بیابانها هست ، ولى آیه به روشنى مى گوید: این امر درباره بنى اسرائیل جنبه عادى نداشت بلکه به لطف خدا غالبا از این نعمت بزرگ بهره مى گرفتند.
از سوى دیگر رهروان این بیابان خشک و سوزان ، آنهم براى یک مدت طولانى چهل ساله نیاز به مواد غذائى کافى دارند، این مشکل را نیز خداوند براى آنها حل کرد چنانکه در دنباله همین آیه مى فرماید: ما من و سلوى را (که غذائى لذیذ و نیروبخش بود) بر شما نازل کردیم (و انزلنا علیکم المن و السلوى ).
از این خوراکهاى پاکیزهاى که به شما روزى دادیم بخورید و از فرمان خدا سرپیچى نکنید و شکر نعمتش را بگذارید) (کلوا من طیبات ما رزقناکم ).
ولى باز هم آنها از در سپاسگزارى وارد نشدند آنها به ما ظلم و ستم نکردند بلکه تنها به خویشتن ستم مى کردند (و ما ظلمونا و لکن کانوا انفسهم یظلمون ).
در مورد تفسیر من و سلوى در نکته ها مشروحا بحث خواهیم کرد.
نکته ها
۱- زندگى در فضاى آزاد از اسارتها
قطع نظر از اینکه ابرها چگونه بر این قوم در این مدت سایه مى افکندند و من و سلوى چه بود؟ توجه به این نکته لازم است که یک ملت که سالها در ضعف و ذلت و زبونى و به صورت بردگانى بى اراده در قصرهاى فرعونیان خدمت مى کردند و یا در مزارع و باغهایشان زحمت مى کشیدند فورا نمى توانند از تمام خلق و خوهاى گذشته آزاد شوند و حکومتى مستقل بر اساس معیارهاى الهى و انقلابى تشکیل دهند
خواه و ناخواه این قوم باید دوران برزخى را براى از بین بردن رسوبات فکرى و اخلاقى گذشته ، و کسب آمادگى براى زندگى افتخار آمیز آینده بگذرانند، خواه این دوران چهل سال باشد یا کمتر و یا بیشتر، و اگر قرآن آن را به صورت یک مجازات معرفى مى کند، مجازاتى است اصلاحگر و بیدار کننده چرا که هیچیک از مجازاتهاى الهى جنبه انتقامجوئى ندارد.
اینها باید سالیان دراز در آن بیابان که به خاطر سرگردانیشان ، بیابان تیه نامیده شده ، دور از هر گونه سلطه جباران بمانند، و نسلى نو، با ویژگیهاى توحیدى و انقلابى پرورش یابد و آماده حکومت بر سرزمینهاى مقدس ‍ شود.
۲- من و سلوى چیست ؟
مفسران در تفسیر این دو کلمه سخن بسیار گفته اند که نیازى به ذکر همه آنها نمى بینیم ، بهتر این است نخست به معنى لغوى آنها، سپس به ذکر تفسیرى که از همه روشنتر به نظر مى رسد و با قرائن آیات نیز هماهنگتر است بپردازیم :
من در لغت به گفته بعضى قطرات کوچکى همچون قطرات شبنم است که بر درختان مى نشیند و طعم شیرینى دارد یا به تعبیر دیگر یکنوع صمغ و شیره
درختى است با طعم شیرین ، و بعضى گفته اند طعم آن شیرین توام با ترشى بوده است .
سلوى در اصل به معنى آرامش و تسلى است ، و بعضى از ارباب لغت و بسیارى از مفسران آن را یکنوع پرنده دانسته اند
طبق روایتى که از پیامبر اکرم (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) نقل شده که فرمود: الکماه من المن : (قارچ نوعى از من است ) معلوم مى شود من قارچهاى خوراکى بوده که در آن سرزمین مى روئیده .
بعضى دیگر گفته اند مقصود از من تمام آن نعمتهائى است که خدا بر بنى اسرائیل منت گذارده ، و سلوى تمام مواهبى بوده که مایه آرامش آنها مى شده است .
در تورات مى خوانیم که من چیزى مثل تخم گشنیز بوده که شب در آن سرزمین مى ریخته ، و بنى اسرائیل آن را جمع کرده مى کوبیدند و با آن نان درست مى کردند که طعم نان روغنى داشته است .
احتمال دیگرى نیز وجود دارد و آن اینکه در اثر بارانهاى نافعى که به لطف خداوند در مدت سرگردانى بنى اسرائیل در آن بیابان مى بارید، اشجار آن محیط صمغ و شیره مخصوصى بیرون مى دادند و بنى اسرائیل از آن استفاده مى کردند.
بعضى دیگر نیز احتمال داده اند که من یکنوع عسل طبیعى بوده که بنى اسرائیل در طول حرکت خود در آن بیابان به مخازنى از آن مى رسیدند، چرا که در حواشى بیابان تیه ، کوهستانها و سنگلاخهائى وجود داشته که نمونه هاى فراوانى از عسل طبیعى در آن به چشم میخورده است .
این تفسیر به وسیله تفسیرى که بر عهدین (تورات و انجیل نوشته شده ) تاءیید مى شود آنجا که مى خوانیم : اراضى مقدسه به کثرت انواع گلها و شکوفه ها معروف است ، و بدین لحاظ است که جماعت زنبوران همواره در شکاف سنگها
و شاخ درختان و خانه هاى مردم مى نشینند، بطورى که فقیرترین مردم عسل را مى توانند خورد.
در مورد سلوى گر چه بعضى از مفسران آن را به معنى عسل گرفته اند ولى مفسران دیگر تقریبا همه آنرا یکنوع پرنده مى دانند، که از اطراف بطور فراوان در آن سرزمین مى آمده ، و بنى اسرائیل از گوشت آنها استفاده مى کردند.
در تفسیرى که بعضى از مسیحیان به عهدین نوشته اند تاءیید این نظریه را مى بینیم آنجا که مى گوید بدانکه سلوى از آفریقا بطور زیاد حرکت کرده به شمال مى روند که در جزیره کاپرى ، ۱۶ هزار از آنها را در یک فصل صید نمودند … این مرغ از راه دریاى قلزم آمده ، خلیج عقبه و سوئز را قطع نموده ، در شبه جزیره سینا داخل مى شود، و از کثرت تعب و زحمتى که در بین راه کشیده است به آسانى با دست گرفته مى شود، و چون پرواز نماید غالبا نزدیک زمین است … راجع به این قسمت در سفر خروج و سفر اعداد (از تورات سخن رفته است .
از این نوشته نیز استفاده مى شود که مقصود از سلوى همان پرنده مخصوص پرگوشتى است که شبیه و اندازه کبوتر است ، و این پرنده در آن سرزمین معروف مى باشد.
البته لطف مخصوص خداوند به بنى اسرائیل در دوران سرگردانیشان در بیابان سینا، سبب شده بود که این پرنده به طور فراوان در طول این مدت در آنجا وجود داشته باشد تا بتوانند از آن استفاده کنند، و گرنه بطور عادى مشکل بود چنین نعمتى نصیبشان شود.
۳- چرا تعبیر به انزلنا شده ؟
باید توجه داشت که انزلنا همى شه به معنى فرو فرستادن از مکان بالا نیست ، چنانکه در آیه ۶ سوره زمر مى خوانیم : و انزل لکم من الانعام ثمانیه ازواج : (هشت زوج از چهار پایان براى شما نازل کرد).
معلوم است که انعام (چهار پایان ) از آسمان فرود نیامدند، بنابراین انزلنا در این گونه موارد یا به معنى نزول مقامى است ، یعنى نعمتى که از یک مقام برتر به مقام پائینتر داده مى شود.
و یا از ماده انزال به معنى مهمانى کردن است ، چرا که گاه انزال و نزل (بر وزن رسل ) به معنى پذیرائى کردن آمده ، چنانکه در سوره واقعه آیه ۹۳ درباره جمعى از دوزخیان مى خوانیم فنزل من حمیم : آنها با حمیم (نوشابه سوزان دوزخ ) پذیرائى مى شوند! و در سوره آل عمران آیه ۱۹۸ درباره بهشتیان مى خوانیم : خالدین فیها نزلا من عند الله : مؤ منان همواره در بهشت خواهند بود که میهمان خدا هستند.
و از آنجا که بنى اسرائیل در حقیقت در آن سرزمین میهمان خدا بودند، تعبیر به انزال من و سلوى در مورد آنها شده است .
این احتمال نیز وجود دارد که نزول در اینجا به همان معنى معروفش باشد چرا که این نعمتها مخصوصا پرندگان (سلوى ) از طرف بالا به سوى آنها مى آمده است .
۴- غمام چیست ؟
بعضى غمام و سحاب را هر دو به معنى ابر دانسته اند و تفاوتى میان آن دو قائل نیستند، ولى بعضى معتقدند که غمام مخصوصا به ابرهاى سفید رنگ گفته مى شود، و در توصیف آن چنین مى گویند: غمام ابرى است که سردتر
و نازکتر است در حالى که سحاب به گروه دیگرى از ابرها گفته مى شود که نقطه مقابل آن است ، و غمام در اصل از ماده غم به معنى پوشیدن چیزى است و اینکه به ابر، غمام گفته شده است به خاطر آنست که صفحه آسمان را مى پوشاند و اگر به اندوه ، غم مى گوئیم نیز از جهت این است که گوئى قلب انسان را در پوشش خود قرار مى دهد.
به هر حال این تعبیر ممکن است بخاطر آن باشد که بنى اسرائیل در عین اینکه از سایه ابرها استفاده مى کردند، نور کافى به خاطر سفیدیشان به آنها مى رسید، و آسمان تیره و تار نبود!
نکته آخر
۵- در پایان این بحث ذکر این نکته لازم است که بعضى از مفسران من و سلوى را به معنى دیگرى غیر از آنچه معروف و مشهور است تفسیر کرده اند و همانگونه که اشاره کردیم گفته اند منظور از من مطلق احسان و نعمت بیدریغ خدا است ، و منظور از سلوى موجبات آرامش و تسلى خاطر مى باشد که خداوند این دو را به بنى اسرائیل بعد از نجات از چنگال فرعونیان مرحمت فرمود.
این تفسیر علاوه بر اینکه تقریبا مخالف گفته ه اى همه مفسران اسلامى و حتى کتب عهدین است با متن آیه مورد بحث سازگار نیست ، زیرا قرآن بعد از ذکر من و سلوى بلافاصله مى گوید: کلوا من طیبات ما رزقناکم بخورید از روزیهاى پاکیزهاى که به شما دادیم زیرا این تعبیر نشان مى دهد که من و سلوى از خوراکیها بوده است ، این تعبیر نه تنها در این آیه بلکه عینا در آیه ۱۶۰ سوره اعراف نیز آمده است .

سجاد نبی زاده

سجاد نبی زاده

سجاد نبی زاده مدیر سایت فروشگاه عتیقه است. سابقه 15 سال فعالیت نرم افزاری دارد. در زمینه آموزش نرم افزارهای گرافیکی و طراحی وب فعال است. روزها می نویسد و شب ها می خواند. آرشیو جامع نرم افزار و آموزش و بازی های کامپیوتری دارد. آماده همکاری با همه دوستان خوب است. با او در ارتباط باشید تماس با من -- کانال تلگرام من

More Posts

Follow Me:
TwitterFacebookLinkedInPinterestGoogle PlusDiggYouTube

با دوستان به اشتراک بگذارید ...Share on LinkedIn
Linkedin
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Digg this
Digg
Pin on Pinterest
Pinterest
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email
Print this page
Print

دیدگاهی بنویسید

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

مطالب مشابه